ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید

نقد فیلم کفرناحوم, Capernaum, عریان سازی به شیوه رئالیسم

نیما افراسیابی
۳ ماه پیش - ۳ دقیقه مطالعه
امتیاز منتقد به فیلم :

   نادین لبکی در "کفرناحوم"  دغدغه های مادرانه اش را در مدیوم سینما به تصویر میکشد.

  

نادین لبکی در "کفرناحوم"  دغدغه های مادرانه اش را در مدیوم سینما به تصویر میکشد. معضلاتی از قبیل جنگ و آوارگی، بد سرپرستی و کار کودکان، بی خانمانی و مهاجرت، کودک آزاری، قاچاق انسان و کودک همسری آسیب ها و معضلاتی هستند که کارگردان به آن میپردازد. فیلم روایتگر نوجوانی به نام زین است که با خانواده اش از سوریه به لبنان مهاجرت کرده و در زاغه کفرناحوم در حومه بیروت زندگی میکند. (مطالعه این نقد پیش از تماشای فیلم توصیه نمیشود. )

داستان از دادگاهی در بیروت روایت میشود که در آن زین از والدینش شکایت کرده و معترض است که اصولا چرا او را بدنیا آورده اند؟! در ادامه فیلم با فرمت فلش بک مصائب و مشکلات این خانواده را بتصویر میکشد و نشان میدهد که چگونه زین با مشکلات پیرامونش دست و پنجه نرم میکند. 

زین دوازده ساله از همسالانش به مراتب پخته تر به نظر میرسد اما قرار نیست نسخه ای جامع برای درمان بیماری های جامعه بشری ارائه کند. در جریان فیلم زین به پدر و مادرش بد وبیراه میگوید، به جامعه فحش و ناسزا میدهد و با افراد پیرامونش گلاویز میشود. اما این رفتار از جنس بی تربیتی و بد دهنی نیست، بلکه مکانیسمی دفاعی است که جثه کوچکش را پوشش میدهد و زبانی اعتراضی است که به نقد محیط پیرامونش میپردازد. زین به همه چیز و همه کس بدبین است و حتی از گفتن نام واقعی اش به سایرین پرهیز میکند. در یکی از سکانسهای فیلم در لونا پارک بیروت سینه های مجسمه زن را عریان میکند تا نشان دهد که به عاطفه مادری تا چه حد بدگمان است! زمانیکه برای گذران زندگی به کار خلاف می افتد و حتی اسد را با چاقو میزند و به زندان می رود هیچ وجدانی او را مقصر قلمداد نمیکند! در حالیکه در جوامع سنتی خانواده نهادی مقدس تلقی میشود، کارگردان با شکستن تابوها نگاه ناتورالیستی اش به جامعه را نشان میدهد و میکوشد تا مسایل و مشکلات درون خانواده ها را در قاب تصویر نمایش دهد. فیلمساز روحیه استبدادی نسل پیشین را عامل بروز ناهنجاری در نسل جدید میبیند و میکوشد تا توجه همگان را به معضلات کودکان در جامعه جلب کند.    

در جریان فیلم زین با رحیل پناهجوی اتیوپیایی دوست میشود و از فرزندش یونس نگهداری میکند، اما پلیس رحیل را بازداشت میکند و مسئولیت نگهداری از یونس نیز بر گردن زین می افتد. زین نهایت تلاشش را برای حفاظت از یونس میکند و او را برادر خودش می نامد تا نشان دهد که تفاوتهای نژادی مانع دوستی میان انسانها نیست! درحالیکه پلیس و قانون نسبت به مهاجرین بی ترحم است تنها کسی که میکوشد به آنها کمک کند فردی زوار در رفته با لباس مرد عنکبوتی است که خودش را به طنز مرد سوسکی می نامد و به گونه ای نمادین ابتذال و ناکارآمدی مدعیان جهانی دفاع از حقوق بشر را نشان میدهد!! مخاطب با مشاهده نحوه نگهداری یونس توسط زین و در نهایت افتادنش به دام قاچاقچی انسان آسپرو با لایه های پنهان پدیده شوم آوارگی و بی سرزمینی آشنا میشود.

فیلمنامه ریشه مشکلات زین را در کج فهمی و بی مسئولیتی والدینش جستجو میکند. پدر زین فردی بیکار و معتاد است که از فرزندانش برای کسب درآمد سوء استفاده میکند تا جائیکه سحر را با رسیدن به دوره قاعدگی به بقال محل اسد میفروشد، اقدامی که به بارداری زودهنگام و در نهایت مرگ سحر می انجامد. مادر زین نیز زنی کوته فکر است که با حماقت هایش بر مشکلات می افزاید. اما کارگردان به این حد از ریشه یابی بسنده نمیکند و میکوشد تا با نگاهی عمیق تر به مسائل بنگرد: در یکی از سکانس های فیلم سلیم پدر زین پس از نشان دادن قبوض بدهکاریش اظهار میکند که امثال او در جامعه از حشره هم پست تر هستند و مادر زین در جلسه دادگاه و در دفاعیاتش اذعان میکند که قاضی پرونده برای قضاوت صلاحیت ندارد چراکه حتی یک روز طعم زندگی او را نچشیده و از درک مصائب و مشکلاتش عاجز است. در جریان فیلم زین و یونس پشت به دوربین راه میروند تا تمامی انسانها را در بروز چنین وضعیت اسفباری مقصر بدانند: آیا زالوی بوروکراسی منفعت طلب که خون جامعه را می مکد و کفتار بورژوازی بیمار که از گوشت ضعفا تغذیه میکند آبرویی برای انسانیت باقی گذاشته است؟! 

از زمان ساخت فیلم "پسر بچه" چاپلین تاکنون فیلم های بسیاری با مضمون پدیده کودکان خیابانی ساخته شده اند، اما نادین لبکی در "کفرناحوم" میکوشد تا با رویکرد رئالیسم انتقادی موقعیت و شخصیتهای فیلمش را هرچه بیشتر به واقعیت نزدیک کند. لبکی در ساخت فیلم از بازیگرانی غیر حرفه ای استفاده میکند و در این رهگذر خودش نیز در نقش وکیل زین در دادگاه ظاهر میشود. در طول فیلم دوربین لرزان دستی به همراه زین در سطح شهر حرکت میکند تا حقایق جامعه را به گونه ای مستندوار به مخاطب نشان دهد.

بازی درخشان زین الرافعی در نقش زین الحج از نکات مثبت و قابل توجه فیلم است. "کفرناحوم" در جشنواره کن 2018 جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت میکند و برای دریافت اسکار بهترین فیلم خارجی زبان نیز کاندید میشود. همچنین فروش شصت و هشت میلیون دلاری فیلم در مقایسه با بودجه چهار میلیون دلاری موفقیت بزرگی را در گیشه نصیب فیلمساز میکند.

"کفرناحوم" در مجموع تلخی های جامعه را به مخاطب مینمایاند.

0

نقدهای مرتبط با این اثر


در صورت تمایل نظر خود را درباره این نوشته بنویسید


نظر سایر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده است