نقد فیلم رودخانه آبی, Blue Bayou, روایتگر داستانی که باید شنیده شود

یک ماه پیش

۱۸ شهریور ۱۴۰۰

نقاط قوت نمی‌توانند مشکلات فیلمنامه را بپوشانند؛ فیلمنامه‌ای سرشار از نقطه عطف که در جلب توجه مخاطب با یکدیگر در رقابت‌اند و لحظات ملودرام و مصنوعی زیادی در آن دیده می‌شود. از این فیلم به ندرت می‌توان اندک پیامی احساسی دریافت کرد در صورتی که موقعیت‌های زیادی برایش فراهم است. “رودخانه آبی” در بعضی قسمت‌ها از ظرافت بویی نبرده است اما روایتگر داستانی است که باید شنیده شود.

- /۱۰
امتیاز سلام سینما

از ۰ رای

امتیاز دهید :

فیلم «رودخانه آبی» یا «بایوی آبی» درباره‌ی «آنتونیو»، مردی کره‌ای-آمریکایی است که در لوئیزیانا به سختی برای تامین مخارج زندگی کار می‌کند؛ اما او متوجه می‌شود که احتمال دارد از آمریکا، جایی که خانه‌ی خود می‌داند، اخراج شود.

ترجمه اختصاصی سلام سینما

آنتونیو لبلانک (جاستین چون) و اطرافیانش او را با آن عقابی که با بال‌های باز روی گلویش خال‌کوبی شده مردی آمریکایی می‌دانند اما از نظر مقامات سازمان اعمال مهاجرت و گمرک ایالات متحده (آیس)، او چیزی بیش از یک مهاجر کره‌ای سابقه‌دار که مدارکش هم ناقص‌اند، نیست و خواستار خروجش از آمریکا هستند. خلأ‌های زیادی که در قوانین مهاجرت آمریکا وجود دارند و باعث می‌شوند کودکان بی‌سرپرستی که تمام عمرشان در این کشور زندگی کرده‌اند تنها به دلیل اختلالات موجود در مدارک و مراحل اداری دیپورت شوند، روایت محکم و یکپارچه‌ای را برای “رودخانه آبی” ایجاد می‌کند. احساسات بزرگی در پس نقش جاستین چون در جریان است و شاهد نقش‌آفرینی مملو از احساس و عاطفۀ کارگردان و نویسنده فیلم در کنار ستارۀ دیگر صحنه یعنی آلیسیا وایکاندر هستیم. اما این نقاط قوت نمی‌توانند مشکلات فیلمنامه را بپوشانند؛ فیلمنامه‌ای سرشار از نقطه عطف که در جلب توجه مخاطب با یکدیگر در رقابت‌اند و لحظات ملودرام و مصنوعی زیادی در آن دیده می‌شود. از این فیلم به ندرت می‌توان اندک پیامی احساسی دریافت کرد در صورتی که موقعیت‌های زیادی برایش فراهم است.

اصلاً اهمیتی ندارد آنتونیو خاطرات زیادی از سرزمین مادری‌اش به یاد ندارد، در سه سالگی برای سرپرستی به آمریکا آورده شده، یا همسر آمریکایی تبارش (آلیسیا وایکاندر) فرزند دومشان را باردار است: سیستم، سیستم است و قوانین و خلأهایش بیش از آنکه محافظتی باشند، مجازاتی‌اند. “رودخانه آبی” در تقابل با بی‌رحمی‌ها و ریاکاری‌های قانون مهاجرتی آمریکا، چیزی را ناگفته باقی نگذاشته و مخاطب را به وجد می‌آورد، گرچه می‌شد از این موج عظیم احساسات موجود در فیلم استفاده بهتری کرد. این فیلم پس از فیلم‌های “Gook” و “Ms. Purple” سومین فیلمی است که چون در آن به عنوان کارگردان حضور دارد. “رودخانه آبی” حس و حال فیلم‌های ساندنس را به مخاطب منتقل می‌کند و شاید بهتر بود نسبت به فیلمنامه‌اش تجدید نظری شود. اما همچنان نکات مثبت فراوانی در آن دیده می‌شود که اول از همه می‌توان به تلاش شایان تعریف آن در روایت داستانی از نقش قانون مهاجرت آمریکا در از هم پاشیده شدن خانواده‌های آمریکایی اشاره کرد.

جاستین چون، نویسنده/کارگردان/ستارۀ این فیلم، از همه جهت اغراق کرده است؛ از رشته‌های فرعی و بی‌شمار طرح داستان گرفته که بیخود و بی‌جهت فیلمنامه را شلوغ و پیچیده کرده‌اند، تا نقاط عطف بی‌شمار آن. “رودخانه آبی” از نظر حال و هوا بیشتر به فیلم تصنعی “Ms. Purple” شبیه است تا برنده جایزه ساندنس یعنی “Gook”. فیلمسازی تهییجی چون کاملاً با واقعیت و حتی نقش خود او در این فیلم در تضاد است. حمایت و همدلی آلیسیا وایکاندر به عنوان همسری ترسیده، جذابیت این داستان احساسی و گریه‌آور را افزایش داده و در جشنواره کن با استقبال مخاطبان روبرو شده است.

چون نقش آنتونیو لبلانک را بازی می‌کند. آنتونیو در سه سالگی از کره به آمریکا آورده شده و زن و شوهری در یک شهر کوچک در لوئیزیانا نزدیکی بتن روژ او را به سرپرستی می‌گیرند. او اکنون در نیواورلینز زندگی می‌کند، با یک فیزیوتراپیست به اسم کتی (وایکاندر) ازدواج کرده و پدرخواندۀ با محبت دختر هفت ساله‌اش جسی است. آنتونیو و کتی در انتظار به دنیا آمدن فرزندشان هستند و پولی که او به عنوان خال‌کوب به خانه می‌آورد برای خانواده کافی نیست.

آنتونیو گذشتۀ آشفته‌ای داشته است، از جمله یکی دو پروندۀ جنایی برای دزدی موتورسیکلت. همین موضوع باعث می‌شود در صحنۀ اول فیلم نتواند به عنوان مکانیک استخدام شود. دوربین در تمام مدتی که مصاحبۀ کاری دلسردکننده‌اش در جریان است روی آنتونیو ثابت مانده و بطور مؤثری نشان می‌دهد که چگونه سیستم نسبت به افرادی مانند آنتونیو که به فکر تغییر زندگی‌شان افتاده‌اند، جبهه می‌گیرد. توجه نکردن مصاحبه‌کننده به اطلاعاتی که آنتونیو از کودکی‌اش در لوئیزیانا به او می‌دهد و اصرار او برای دانستن محل تولد آنتونیو، به طرز تفکر بسیاری از مردم اشاره دارد که فکر می‌کنند مهاجران حق ندارند خود را آمریکایی بنامند.

پدر واقعی جسی، ایس (مارک اوبراین)، پلیس است و سال‌ها پیش جسی و مادرش را گذاشته و رفته اما اکنون می‌خواهد در زندگی دخترش سهیم باشد، علی‌رغم اینکه جسی او را نمی‌شناسد و کنارش معذب است. همکار نژادپرست، متعصب و پرحرف او، دنی، در سوپرمارکت دعوا درست می‌کند و در نتیجه آنتونیو به دلیل مقاومت در برابر پلیس دستگیر شده و این‌گونه مورد توجه سازمان آیس قرار می‌گیرد.

آنتونیو و کتی طی ملاقات با وکیل بری بوشر (واندی کرتیس-هال) متوجه می‌شوند که قاضی حکم دیپورتش را داده و علی‌رغم متأهل بودنش، غفلت پدرخوانده و مادرخوانده‌اش در انجام دادن کارهای تابعیت او به‌علاوة سابقه جزایی‌اش، گزینه دیگری باقی نگذاشته‌اند. او می‌تواند حکم را پذیرفته، از آمریکا خارج شده و از کره درخواست تغییر وضعیت بدهد یا بماند و درخواست تجدید نظر بدهد که ریسکش بالاست.

هیجان داستان تا اینجای کار حتی بیش از حد مورد نیاز برای روایت ادامۀ یک ماجرای پرشور و مهیج است اما چون طرح داستان دیگری را وارد کار می‌کند که حول دوست ویتنامی-آمریکایی آنتونیو، پارکر (لین دان فام) می‌چرخد. در این میان آنتونیو دوباره به خلاف رو می‌آورد؛ در ازای پول موتورسیکلت می‌دزدد تا بتواند حق‌الزحمه بوشر را پرداخت کند و این کار باعث دور شدن کتی از او می‌شود و همچنین باعث می‌شود مادر کتی بیش از پیش مصمم شود دخترش را از دامادش (که هیچ‌وقت نتوانست دوستش داشته باشد) دور نگه دارد. بعد خاطرات کودکی آنتونیو نمایش داده می‌شوند؛ تصمیم مادرش نسبت به رها کردن او برای سرپرستی.

در این فیلم آنقدر ماجراهای مختلفی در جریان‌اند که چون از پس بیان روانشان برنمی‌آید و تازه برخی موارد هم در این محاسبه در نظر گرفته نشده‌اند؛ مثلاً ماجراهایی که در کودکی بر سر آنتونیو آمده است، رفتن از این بهزیستی به آن بهزیستی، یا رفتار وحشیانۀ دنی و دوستان گردن‌کلفتش برای اینکه به او درس عبرت بدهند. به نظر نامحتمل می‌رسد که دنی تا این حد از رفتار غیراخلاقی همکارش بی‌اطلاع باشد.

از همان ابتدای فیلم مشخص است آنتونیو زندگی خود را تغییر داده است. پس از گذراندن کودکی از این بهزیستی و خانواده به بهزیستی و خانواده دیگر و مدتی هم به دلیل سرقت موتورسیکلت در زندان، سرانجام ثبات عاطفی خود را کنار کتی و جسی (که به او به چشم پدر واقعی خود نگاه می‌کند) بدست آورده است. او به عنوان یک خال‌کوب پول زیادی به جیب نمی‌زند، یک بچۀ دیگر هم در راه است و سابقه‌ای که در دزدی دارد مانع استخدام او در مکانیکی شده است. ما در طول مصاحبه فجیع آنتونیو به طرز مؤثری شاهد تلاش او برای خنثی نشان دادن خود نسبت به سؤالات مصاحبه‌کننده هستیم. این مرد که صورتش هم به ما نشان داده نمی‌شود، گذشته و فرهنگ آنتونیو را به تمسخر گرفته و با سؤال‌هایش بارها او را در مورد عدم تطابق بین نام غربی و ویژگی‌های شرقی‌اش مورد اهانت قرار می‌دهد.

این صحنه بر اساس خشونت‌های ریز و درشتی ساخته شده که آنتونیو روزانه با آنها مواجه می‌شود و برایش عادی شده‌اند: چون در اینجا نیز مانند فیلم “Gook” در صدد پررنگ نشان دادن تعصبی است که آسیایی آمریکایی‌ها روزانه با آن سروکار دارند. “رودخانه آبی” آنجا لذت‌بخش خواهد بود که این مسائل به شیوه‌ای طبیعی و معمول نمایش داده شوند نه به شیوه‌ای مدیریت‌شده و از طریق مرافعه‌هایی که عموماً حول ‌و حوش همسر سابق کتی که نقش آنتونیو در زندگی جسی را انکار می‌کند، و همکار نژادپرست و گردن‌کلفتش می‌چرخد. برای اینکه ثابت شود تمامی مسئولین در دستۀ دشمنان نیستند، یکی از نزدیک‌ترین دوستان آنتونیو به طرز نسبتاً غیرممکنی، یکی از مأموران سفیدپوست سازمان آیس است: “رودخانه آبی” پر از کاراکترهای مکملی است که انگار فقط از روی فیلمنامه روخوانی می‌کنند.

وقتی زد و خورد آنتونیو و ایس بالا می‌گیرد، آنتونیو دستگیر می‌شود و همین او را در معرض توجه مقامات سازمان مهاجرت قرار می‌دهد. گرچه او به غیر از سه سال اول بقیه زندگی خود را در آمریکا گذرانده، پدر و مادرخوانده‌اش هرگز تابعیت او را قانونی نکرده بودند و این بدان معنی است که او باید به کره برگردد. وکیلش آدم دلسوزی است اما با توجه به سوابق گذشتۀ آنتونیو، امید زیادی به او نمی‌دهد. یکی از شات‌های طولانی او در فیلم برای برگرداندن رأی هیئت منصفه و اثبات خود به عنوان فردی مفید برای جامعه گرفته شده است. ظلمی که به او در ارزیابی ارزشش برای جامعه وارد شده و می‌بیند همسر و پدری بامحبت بودن برای کسی ارزش محسوب نمی‌شود، به وضوح در تمام طول شات نشان داده شده است.

تا به اینجا همه چیز برای درام‌هایی سیاسی - حقوقی و کوبنده فراهم است اما کارِ چون اینجا تمام نشده و داستان به جهات دیگر نیز کشیده می‌شود از جمله؛ هیجان ناگهانی آنتونیو برای ارتکاب به جرم، جستجویی دردناک برای پیدا کردن مادرخوانده‌اش و دنباله‌ای مبهم از فلاش‌بک‌هایی که دلیل خروجش از کره را نشان می‌دهند. قسمتی که اصلاً به باقی قضایا ارتباطی ندارد، زیرداستان احساسی رابطۀ او با پارکر است که با سرطان دست و پنجه نرم می‌کند. این بخش هم با هدف برجسته کردن پیوستگی بین آن دو به دلیل هویت آسیایی - آمریکایی‌شان است که به وضوح در فیلمنامه قابل رویت است. پارکر از آنتونیو می‌خواهد تصویر گل مورد علاقه‌اش یعنی نیلوفر آبی را برایش تتو کند چون "نیلوفرهای آبی به نظر هیچ ریشه‌ای ندارند، اما این‌طور نیست، یعنی در واقع بدون ریشه زنده نمی‌مانند." 

همان‌طور که احتمالاً حدس زده‌اید تیزبینی و ظرافت، کلمات مناسبی برای توصیف ساخت این فیلم نیستند و علت آن را هم باید در فیلم‌برداران جستجو کرد. به ویژه هر چه به پایان فیلم نزدیک‌تر می‌شویم، شور و هیجان و سروصداها بیشتر می‌شوند حتی در صحنه‌هایی که از پیش هیجان خود را داشته‌اند، و دیالوگ‌های بریده بریده و موسیقی پس‌زمینه پرده گوش انسان را مورد هدف قرار می‌دهند، تا جایی که اگر نقش‌آفرینی هوشمندانه و پر از غم و غصۀ چون به طرز چشمگیری نسبت به هدف و مسیرش با نظم بیشتری همراه نبود، جز اثری بی‌ارزش چیزی باقی نمی‌ماند. 

عنوان فیلم از آهنگ بسیار معروف لیندا رانستد گرفته شده است که وایکاندر آن را با صدای قابل ستایش خود در طول مهمانی‌‌ای که با خانوادة پارکر و دوستانشان گرفته‌اند می‌خواند. این سکانس و سکانس‌های بسیار دیگر، پایه و اساس عشق بین کتی و آنتونیو و همچنین احساساتی که از احتمال جدایی این خانواده پس از تولد دخترشان برآشفته می‌شود را در ذهن مخاطب بنا می‌کنند. داستان بدون شک تأثیرگذار است، حتی با وجود استفاده بیش از حد چون از موسیقی بی‌نظیر راجر سوئن؛ انگار خود این کارگردان هم نسبت به محتوای فیلمش شک داشته است.

از طرفی، تلاش چون برای گسترش بازتاب فیلم از هویت آمریکایی آسیایی با استفاده از پارکر، ستودنی است. اما آنجایی که مرگ محتمل او، آنتونیو را به قسمت‌های دردناک گذشته خودش در کره پیوند می‌زند، کمی مصنوعی به نظر می‌رسد. نظر پارکر دربارۀ نیلوفرهای آبی که انگار ریشه ندارند اما بدون ریشه‌هایشان نمی‌توانند زنده بمانند، یکی از همان دیالوگ‌های عجیب و مصنوعی است.

لحظه‌های آرام و خوشایندی هم در فیلم وجود دارند؛ لحظه‌هایی که آنتونیو به مکان مورد علاقه‌اش در کنار بایو می‌رود، اول با جسی و بعد هم تنهایی. در این صحنه‌ها فیلم‌برداران به کشف زیبایی‌هایی لوئیزیانا و همچنین، خیابان‌های نیواورلینز در شب و چشم‌اندازهای فوق‌العاده رودخانه می‌سی‌سی‌پی مشغول‌اند. این فیلم از نظر لذات بصری هیچ کم و کاستی ندارد.

سکانس پایانی فیلم با هجوم کاراکترها به سمت فرودگاه شروع می‌شود چرا که سرنوشت این خانواده روی هواست. این تحولات به ظاهر سینمایی، ساختگی و بیش از حد به نظر می‌رسند اما با این وجود بازیگران نتیجه را واقعاً تأثیرگذار از آب در می‌آورند. تصاویر پایانی از چهره‌های افرادی که به طور قانونی به سرپرستی گرفته شده و اخیراً از آمریکا دیپورت شده‌اند یا با دیپورت شدن مواجه‌اند، به همراه مدت زمان حضور آنها در این کشور، یادآور این موضوع هستند که گرچه “رودخانه آبی” در بعضی قسمت‌ها از ظرافت بویی نبرده است اما روایتگر داستانی است که باید شنیده شود.

منبع: هالیوود ریپورتر

مترجم: وحید فیض خواه


رودخانه آبی Blue Bayou (2021)

تاریخ اکران: 17 سپتامبر 2021

کارگردان: جاستین چون

نویسنده: جاستین چون

توزیع‌کننده: فوکس فیچرز، یونیورسال پیکچرز

بازیگران: جاستین چون، آلیسیا وایکاندر، مارک اوبرین، اموری کوئن، رنل گیبس، مارتین باتس بردفورد، ووندی کرتیس هال، سیلویا گریس کریم، جیم گلیسون، تریسی برادرتون

فیلمبرداری: متیو چوانگ، آنته چنگ

تدوین: رینولدز بارنی

موسیقی: راجر سئون

خلاصه داستان: یلم «رودخانه آبی» یا «بایوی آبی» درباره‌ی «آنتونیو»، مردی کره‌ای-آمریکایی است که در لوئیزیانا به سختی برای تامین مخارج زندگی کار می‌کند؛ اما او متوجه می‌شود که احتمال دارد از آمریکا، جایی که خانه‌ی خود می‌داند، اخراج شود.


نقدهای مرتبط با این اثر

شمارنده کارت (The Card Counter)
از آنجا که این فیلم متعلق به شریدر است، راه نیات خوب ناچاراً به خشونت کشیده می‌شود. تکامل کاراکتر شرایدن زیاد رضایت‌بخش نیست. گرچه او بی‌ثباتی جوشانندۀ جوانی را به نمایش درمی‌آورد که هدفش انتقام است و توانایی انجامش را ندارد، اما در سکانس‌هایی که ویلیام حضور دارند در نشان دادن حضور خود به مشکل می‎‌خورد.ادامه مطلب
محافظ (The Protege)
«محافظ» سعی ندارد چیزی بیش از یک اکشن ساده و گریزی از واقعیات باشد، اما وقتی قدرت ستاره‌ای این مثلث، بازیگران مکمل عالی و بودجه‌ای قابل ملاحظه را در اختیار داری، درخواست چیز کوچکی مثل یک فیلنمامۀ یکپارچه، توقع زیادی نیست. در عوض زمانی که داستان تغییر می‌کند، سر و کلۀ دو متغیر پیدا می‌شود، بعلاوۀ پایانی که هم پیچیده و غیر قابل فهم و هم آزاردهنده است. لیاقت مگی کیو و دوستانش بیش از اینهاست.ادامه مطلب
روز پرچم (Flag Day)
در آخر باید گفت که «روز پرچم» آنقدر هم بد نیست و شاید اگر به جای پن، کارگردانی جدید و تازه کار آن را ساخته بود حتی می‌توانست مورد اقبال جشنواره قرار گیرد اما به هر حال مواردی که قبلا گفتیم در این فیلم وجود داشت و این موارد وقتی از کارگردان با تجربه‌ای همانند پن سر بزند، کاملا به چشم می‌آید و این اثر دیگر به عنوان اثری ماندگار و شگفت آور محسوب نمی‌گردد.ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

عرشیا برجعلی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پرندگان (The birds)
پس از شصت سال، هنوز مبهوت کننده و نفس گیر. کمتر فیلمی را مخصوصا در ژانر ترسناک میتوان پیدا کرد که حتی برای بار دوم، با وجود اطلاع تام بیننده از وقایع پیش رو، هنوز بتواند او را میخکوب کند. فیلم «پرندگان» هیچکاک شاهکاری است که با جلوه های ویژه اگزجره و به ظاهر پرطمطراق یا افکت های صوتی و موجودات خیالی مخاطب را به هراس نمی کشد، بلکه با چیزی این کار را می کند که شاید کسی فکر ترسیدن از آن را هم نکند!ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
امیررضا صفائی تبار
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پوست (skin)
اگر فیلم کوتاه حیوان را دیده باشید فیلم از همان مولفه ها و همان نمادها را دارد. نماد های بومی گرایی فیلم مانند شیر در فیلم می بینیم. بیان تعلیق و کشمکش های عمیق از خصوصیات خوب این فیلم است.ادامه مطلب
پلتفرم (The Platform)
پلتفرم دارای یک جهان بینی استعاره ای ترسیمی از ماهیت بشر است که علیرغم قرارگیری در ژانر وحشت ممکن است ترس آنی برای مخاطب ایجاد نکند اما ترس عمیقِ ادراکی ایجاد می کند که تامل و تفکر ژرفای مضمونی آن ترس را در ضمیر ناخودآگاهِ مخاطبِ عالی بنا می نهد.ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده