ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید

نقد فیلم ناهید, Nahid, نقدی بر فیلم ناهید از نظر مخاطب شناسی

ابراهیم علی پور
۵ سال پیش - ۳ دقیقه مطالعه
امتیاز منتقد به فیلم :

نقدی بر فیلم ناهید از نظر مخاطب شناسی (ابراهیم علی پور)   ناهید اولین ساخته بلند آزیتا پناهنده است ، روایتی از داستان زندگی پرسوناژی به نام ناهید، ژانری اجتماعی که قصد دارد مسائل و مشکلات جامعه را بازنمایی کند .ناهید نام نقش اول فیلم است که ساره بیات آن را بازی می کند، نوید محمدزاده( احمد) نقش همسر اول ناهید و پژمان بازغی ( مسعود) نقش همسر دوم ناهید را دارد. ناهید بخاطر مشکل اعتیاد و بیکاری احمد از او بصورت توافقی طلاق گرفته و در قبال...

نقدی بر فیلم ناهید از نظر مخاطب شناسی

(ابراهیم علی پور)

 

ناهید اولین ساخته بلند آزیتا پناهنده است ، روایتی از داستان زندگی پرسوناژی به نام ناهید، ژانری اجتماعی که قصد دارد مسائل و مشکلات جامعه را بازنمایی کند .ناهید نام نقش اول فیلم است که ساره بیات آن را بازی می کند، نوید محمدزاده( احمد) نقش همسر اول ناهید و پژمان بازغی ( مسعود) نقش همسر دوم ناهید را دارد. ناهید بخاطر مشکل اعتیاد و بیکاری احمد از او بصورت توافقی طلاق گرفته و در قبال چشم پوشی از مهریه و به شرط آنکه دیگر ازدواج نکند حضانت پسرش را به دست آورده . داستان خط ساده ای دارد ، طلاق، ازدواج موقت و مجدد ، دعوا و درگیری با همسر سابق بر سر حضانت فرزند و خطراتی که فرزند را تهدید می کند.

ناهید قرار است یک تنه به جنگ مشکلات رود، اما میان خود واقعی و خود اجتماعی او فاصله ای معناداری وجود دارد و مانع از آن می شود که وی بتواند بر مشکلات فائق آید. ناهید برای پر کردن این فاصله مرتب به همه دروغ می گوید. او در هر چهار نقش زنانه خود ( همسر- مادر- دختر- خواهر) ضعیف عمل کرده و موقعیت خوبی ندارد ، با اینحال قرار است قهرمان داستان شود که در نهایت هم معلوم می شود ناهید حتی الگوی مناسب برای پسرش نیست.

مخاطب با این ابهام مواجه است که پیام اصلی فیلم چیست و قرار است به کدام پرسش پاسخ دهد، آیا قرار است به هویت خانم های ایرانی پرداخته شود که تا حد زیادی مغفول مانده؟

اگر چنین باشد لازم است باز تعریفی از مادری توانمند و قدرتمند  ارائه شود ! زن ایرانی مادری را ظلم به خود نمی داند، زنان ایرانی گرایش دینی بالایی دارند و هم نقش مادری را خوب ایفا می کنند و هم نقش همسری ،. ناهید فقط می خواهد فرزندش را نزد خودش نگه دارد .

سوال دیگر که بی پاسخ می ماند در مورد علاقه مسعود و ناهید به یکدیگر از است ، این علاقه از کجا آغاز شده ؟

چرا مادر احمد که عمه ناهید است اینقدر از ناهید متنفر است ؟

چرا احمد آنقدر هم که ناهید فکر می کند پدر و آدم بدی نیست ؟

تلاش ناهید سراسر آزمون و خطا است نه از کسی راهنمایی طلب می کند و نه به نیروی اعم از ایمان و عقل متکی است.

ناهید توانایی ندارد نقش مادر ایرانی را به نمایش گذارد ، البته هر قدر روایت جلوتر می رود معلوم می شود از ناهید بیشتر از این هم نمی توان توقع داشت.

در این میان دیگر زنان فیلم هم حال و روز بهتری ندارند و تنها حامی جدی ناهید شرایط مشابه وی را دارد و فقط از وضعیت مالی بهتری برخوردار است و ناهید هم برای او کار می کند، زنان در حد مقدورات خود به یکدیگر کمک می کنند.

در مقابل همه شخصیت های مرد دچار معضل اجتماعی هستند، مسعود تنها شخصیت تقریبا مثبت در میان مردان است که می خواهد مشکل خود را با تدبیر حل کند.

انتخاب بندر انزلی ، فصل زمستان با هوای سرد و ابری در فضای خاکستری با زاویه نگاه کارگردان به مسائل اجتماعی هماهنگی کامل دارد و حس خاصی را به مخاطب القا می کند، مردان و زنان ایرانی در ناهید چهره مثبت ندارند.

مردان آن ، معتاد، قمارباز، بیکار، بزهکار، بی مسئولیت، خشن و بی توجه به همسر و خانواده می باشند.

وقتی که صاحب خانه ناهید می خواهد وصف شوهرش را که پیرمردی دنیا دیده است را برای ناهید بگوید، اینگونه بیان می کند: نمی دانی چه یزیدی است . وقتی هم ناهید به دوستش توصیه می کند مجدد ازدواج کند ، پاسخ می شنود مگر مرد خوب هم پیدا می شود؟

ظاهرا شرع ، عرف و قانون از حل مشکل ناهید در مانده اند و فقط عقل است که باید راهی بیابد. محل زندگی ناهید وسط خانه های یک طبقه قدیمی به قامت چهار طبقه قد بر افراشته و این پیام را دارد که ناهید یک سر و گردن از بقیه بالاتر است.

در این فیلم نمادهای پیدا و پنهان فرهنگ ایرانی به خوبی به تصویر کشیده شده، ناهید حس دوست داشتن قوی دارد ولی در دوست داشته شدن مردد است. میان رفتار های فردی و اجتماعی او هماهنگی وجود ندارد، ناهید در کمال بی پولی ، یک کاناپه دو نفره قرمز رنگ می خرد ولی هیچگاه دو نفر روی آن نمی نشینند و  یک گوشه اطاق فقط نمادی از رفاه را به نمایش می گذارد و فرهنگ چشم و هم چشمی ایرانی یادآور می شود که در شرایط سخت هم دست بردار نیست.

اگر امیر رضا ( پسر ناهید) را علت اصلی دغدغه ناهید و احمد بدانیم ، این پرسش مطرح می شود که چرا بعد از آنکه امیررضا دچار آسیب جدی اجتماعی می شود و نیاز به توجه و حمایت بیشتری دارد از کانون توجه خارج می گردد و همچنان ناهید محور داستان است؟

در ناهید ما حق و تکلیف را از هم جدا می بینیم نه با هم ، فاصله وابستگی و دلبستگی برای ناهید خیلی باریک است و در پایان او می رود که ثابت کند او بدتر است یا احمد نه اینکه او بهتر است یا احمد.

از نظر مخاطب شناسی هنوز این ابهام وجود دارد که مخاطب این فیلم کدام گروه اجتماعی است؟

مردان یا زنان و یا کودکان شاید هم مادران و همچنین آسیب دیدگان اجتماعی، ولی همه شخصیت های فیلم دچار معضل اجتماعی هستند .

ناهید نگاهی منفی به مرد ایرانی دارد و برای زن ایرانی جایگاه ضعیف قائل است.

 

 

 

 

0

نقدهای مرتبط با این اثر


در صورت تمایل نظر خود را درباره این نوشته بنویسید


نظر سایر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده است