ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید

نقد فیلم تنهایی لیلا, Loneliness of Leila, قصه تنهایی لیلا و نمایش مهجور مانده دین

حانیه پایور
۴ سال پیش - ۵ دقیقه مطالعه
منبعفرهنگ نیوز

"تنهایی لیلا" ; داستانی که به خوبی توانسته از همان ابتدا این پیام را به مخاطب بدهد که " اگر عاشق خدا باشی ، مخلوق خدا نیز عاشقت خواهند شد" و به خوبی نیز توانسته عشقی پاک ، فارغ از هیاهو و گناه را به نمایش بگذارد .

این روزها شبکه سه سیما ، با سریالی جدید میهمان خانه های ما شده است. داستان این سریال مربوط به لیلا ، دختری از خانواده ای ثروتمند است که از آمریکا بازگشته و به محمد ، متولی امامزاده ای در یک روستا علاقه مند میشود. خط اصلی داستان و سیر اتفاقات و حوادث نیز حول محور این عشق می گذرد . داستانی که به خوبی توانسته از همان ابتدا این پیام را به مخاطب بدهد که " اگر عاشق خدا باشی ، مخلوق خدا نیز عاشقت خواهند شد" و به خوبی نیز توانسته عشقی پاک ، فارغ از هیاهو و گناه  را به نمایش بگذارد .  

 

شخص و مسئله ؛ مبهم یا نامناسب ؟

نکته ی حائز اهمیت ضعف در ایده ی اولیه داستان ویا به عبارتی دقیق تر : " انتخاب بد شخص و مسئله " می باشد . که این مشکل به راحتی و تنها با افزودن قصه ی فرعی دیگری مرتفع میشد . در عوض انتخاب لوکیشن های مناسبی همچون روستایی کم جمعیت و خانه ای ساده ، به ایجاد  فضای احساسی بین زوج قصه و جذابیت بخشیدن به  آن دامن میزند و ازنقاط قوت داستان به شمار می آید.

 

 

عشق شتاب زده لیلا ؛

سوالی که تا این لحظه ذهن مخاطب را درگیر کرده ، چرایی شتاب زدگی لیلا درابراز عشق به محمد است و حتی گاهی اوقات به او این حق را نمی دهد که پارا از عرف های موجود در جامعه فراتر بگذارد و برای به دست آوردن عشق ، به تحقیر خود قانع شود . واتفاقا همین مسئله سطح باورپذیری قصه را تضعیف کرده است. که اگر از همان ابتدا سرانجام عشق لیلا و محمد  به تصویر کشیده و یا به اصطلاح درام در همان قسمت اول کشته نمیشد ! به باورپذیری بیشتر مخاطب و انگیزه ی او برای پیگیری سریال کمک میکرد .

 

معضلات گریبانگیر قصه های دین محور 

نویسندگان ما باید این نکته را در نظر بگیرند که بزرگترین آسیب روایت یک داستان این است که محور دینی را به قصه ی اصلی تبدیل کنیم و سایر محورها را به محاق ببریم ! حال آن که فرمول موفق اینست که ابتدا یک قصه ی اصلی با بستری اجتماعی ، رمانس ، ملودرام یا حتی اکشن و تریلر طراحی کرده و تم دینی مورد نظر خود را به قصه ی فرعی تبدیل کرده و در فینال تم دینی را بیاوریم . مانند خط داستانی که در فیلم سینمایی دل شکسته دنبال میشد ؛ داستان عشقی که از یک درگیری و کنکاش بین دو نفر آغاز وبه عشق منتهی شد.

 

اشکال دیگری که در سریال هایی با مضمون دینی به ویژه در این سریال دیده میشود ، نمایش المان های مذهبی به صورت گل درشت و شعارگونه می باشد. تا آنجا که مفاهیم ارزشی و دینی به طور مستقیم  به مخاطب انتقال داده شود و مخاطب اجازه ی تلاش برای درگیری ذهنی برای فهم پیام نهفته در داستان  نداشته باشد. آسیب شناسی دیگری که میتوان در مورد اینگونه سریالها انجام داد این است که برخی از این سریالها تا حدودی در شکل دهی به شخصیتهای مذهبی خود موفق عمل نمی کنند . به این معنی که افراد مذهبی در آن به دو دسته تقسیم میشوند : یا ریاکارند و یا غیرقابل باور !

 

دسته ی اول که مذهبی بودن خود را تنها در تسبیحی که به دست میگیرند نشان میدهند . و دسته ی دوم ؛ آنقدربه مقام عصمت و دوری از گناه نزدیک میشوند ! که برای قشرخاکستری جامعه باورپذیری نخواهند داشت.

 

در داستان فوق نیز نمایش شخصیت مذهبی داستان با ایرادهایی همراه شده که باورپذیری را برای مخاطب دشوار کرده است . بطور مثال انتخاب گریمی شلخته برای شخصیت مذهبی داستان ، از ضعف های فیلم به شمار می رود . و یا انتقال صحنه ی آزمایش محمد در آن شب به امامزاده ؛ حاکی از آن است که از تاثیر وجود آقای حاضر در امامزاده و فضای معنوی حاکم ، چشم پوشی شده است. که این برای مخاطب عام قابل باور نیست .

 

 

تیپیکال های  کار راه انداز  !

سوال اصلی در روند شکل گیری سریال اینجاست که آیا شخصیت های فرعی داستان به شخصیتی کامل تبدیل شده اند و یا در حد یک تیپ باقی مانده اند ؟

 

در پاسخ به سوال فوق باید گفت متاسفانه اکثر شخصیت های فرعی قصه شامل این نقیصه میشوند. روحانی مسجد ، پیرمرد و پیرزن مهربان و عارف و یاری گر ، دوست صمیمی محمد که نقش آن به یک راننده آمبولانس تقلیل یافته ، بنگاه دار وهمسایه هایی که به زندگی همدیگر سرک میکشند ، عموی حیله گر و ... ؛ همه این ها نمونه ای از تیپ و شخصیتهای کلیشه شده ای هستند که در اینجا در حد همان تیپ باقی مانده اند  .

 

آیا واقعا با حذف یکی از این شخصیتها تغییری در درام ایجاد خواهد شد ؟ و یا با ادغام چندین شخصیت تیپیکال مشابه در این قصه ، قصه دچار تزلزل میشد ؟ البته ناگفته نماند که نقش " شایان " پسرعموی لیلا  تاحدودی به درستی شکل گرفته و به شخصیت فرعی کامل نزدیک شده است .  

 

به مخاطب اجازه ی تفکر بدهیم

صرف نظر از ایرادات جزئی حقوقی و قضایی در فیلمنامه از جمله بازداشت زنی پا به ماه در کلانتری ، ایراد مهم تری در برخی سکانسهای فیلم دیده میشود ؛ و آن دادن اطلاعات به مخاطب به طور واضح و با ریتمی تند و ناموزون می باشد. فلش بک های مکرر ، لو دادن اطلاعات اصلی قصه در سکانسهای ابتدایی و ریتم تند آن موجب شده مخاطب فرصت تفکر به محتوا و پیام فیلم نداشته باشد که این در میزان انگیزه مخاطب برای دنبال کردن سریال اثر گذار است .

 

خلاصه ی امر این که  قصه ی لیلا و فراز و نشیبی که در جریان عشق به محمد و زندگی با او متحمل میشود به اندازه ی کافی جذابیت دارد که نیازی به لو دادن تمامی اطلاعات آن هم با ریتمی تند وجود نداشت.  

 

 

گمشده ی این سالهای داستان های تلویزیونی !

مع الاسف در سالهای اخیر شاهد غفلت آثار تلویزیونی و برنامه های فرهنگی نسبت به مسئله ی حیا بوده ایم. به خصوص در مبحثی همچون تعریف و ترویج فرهنگ عفاف و حجاب این غفلت بیشتر مشهود است . چرا که در اغلب برنامه های مرتبط با این حوزه ، بیشتر به معلولی مثل بی حجابی پرداخته میشود و از علت مهمی مانند حیا چشم پوشی میشود . پر واضح است که حیا روح حجاب می باشد و بدون حیا ، حجاب چیزی جز استفاده از چندمتر پارچه نیست!

 

و اما نکته ی قابل توجه و تحسین برانگیز فیلمنامه ی تنهایی لیلا ، توجه به این بخش مغفول مانده در فرهنگ ؛ یعنی حیا و حفظ آن می باشد . و نکته ی قابل تامل این که در فیلمنامه به خوبی به عنصر حیا در دو جنس پرداخته وطبق آیات قرآن ،  آن را به یک جنس محدود نکرده است .

 

کارگردانی که رگ خواب بیننده را می شناسد

تنهایی لیلا با وجود تمام نقاط ضعفی که دارد توانسته به لطف بازی درخشان مینا ساداتی (لیلی) و بهروز شعیبی (محمد) و مهمتر از همه نقش آفرینی تعداد قابل توجهی از اساتید سینما در آن یکی از سریال های پربیننده این روزها باشد و این نشان از درایت محمدحسین لطیفی دارد که خوب می داند چگونه مخاطب را با اثر خود همراه کند و سریال را به نحوی پیش ببرد تا نقاط ضعف نا دیده گرفته شود و بیننده را جذب کند.

1

نقدهای مرتبط با این اثر


در صورت تمایل نظر خود را درباره این نوشته بنویسید


نظر سایر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده است