ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید

نقد فیلم آنها, خودشیفتگی زنانه

علی رفیعی وردنجانی
۲ سال پیش - ۳ دقیقه مطالعه
منبعبانی فیلم
امتیاز منتقد به فیلم :

سینمایی «آنها» ساخته احسان سلطانیان به غایت اثری نافرجام درباره مشکلات زنانه است . فیلمی که با همه نا بلدی در حوزه داستان پردازی و ایجاد تعلیق سینمایی حرفی می زند ابتر و دست و پا شکسته

  

سینمایی «آنها» ساخته احسان سلطانیان به غایت اثری نافرجام درباره مشکلات زنانه است . فیلمی که با همه نا بلدی در حوزه داستان پردازی و ایجاد تعلیق سینمایی حرفی می زند ابتر و دست و پا شکسته . فارغ از این که چرا چنین اثری در چارچوب هنر و تجربه قرار می گیرد باید اضافه کرد که هزاران فرسنگ تا هنر ، و تجربه شدن فاصله دارد . اثری که موضع سینمایی در برابر داستان می گیرد  اما ابدا کارکرد سینمایی ندارد . تصاویر دست و پا می زنند تا مفهومی را به نام وفاداری زنانه القا کنند (به خودی خود این مفهوم ارزش مند و دراماتیک است) اما این تلاش با اندیشه ضد اجتماعی کارگردان بی ثمر می ماند . 

*نه فمینیستم نه فرم گرا 

داستان روایت گری نمی کند بلکه بلند بلند شعار می دهد و این شعارها از زبانی سنگین و به آرامی ساتع می شوند . سه زن که هرکدام به نحوی بر لبه تیغ احساسات و عقل گرایی راه می روند و در پایان احساسات خود را بر منطق ترجیح می دهند شکل فناپذیری از یک تجربه سینمایی به مخاطب القا می کند . برای باز شدن بحث از خود فیلم مثال هایی می آورم : در ابتدا مهرنوش (شبنم مقدمی) به عنوان شخصیت در داستان مطرح می شود اما عمیقا این کاراکتر تبدیل به شخصیت نخواهد شد ، ارتباطی که با دخترش برقرار می کند یک ارتباط نامادرانه است ، در برابر متلک های دخترش سر به زیر می اندازد ، برای حفظ خانه ای تلاش می کند که ابدا علقه ای از آن نشان داده نمی شود ، با خواستگارش مستاصل و درمانده رفتار می کند و گویی هم می خواهد رندگی کند و هم نمی خواهد . شاید این نکات به مخاطب حس روبه شدن با شخصیت را القا کند اما مطمئنا استیصال و خودشیفتگی در بیان مفاهیم روانشناختی زنانه و مینیمال کردن آن بدون پشتوانه دراماتیک به شخصیت ، مشخصا یک شخصیت زنانه ، نزدیک نخواهد شد . تا به این جا مطمئن شدم که مفهوم مقدم بر فرم است و از چنین اثر ضد فرمی نمی توان انتظار طرح مسئله ای اجتماعی و بدون موضع را داشت . شخصیت بعدی (سمیرا حسن پور) زنی را نشان می دهد که به همسر در بستر و علیل خود متعهد مانده و تا پایان مشخص نمی شود این تعهد ادامه دارد یا نه ، زنی که میزان سن خانه اش را شاسی های عکس همسرش پر کرده نمایان گر تعهد وی نسبت به همسر نیست بلکه این شاسی ها بیان کر تنهایی اوست که در بیان این تنهایی الکن مانده اند . گرایش ضد زنانه فیلم آنجایی مشخص می شود که شخصیت ها قبل از این که علقه های زنانه داشته باشند نسبت به موقعیت و کاراکتر خود وفادار اند و این موضوع نه زن می سازد و نه مرد . انسان مانند خمیری است که شرایط او را ورز می دهد و تمام انسان هایی که سلطانیان برای مخاطب خود معرفی می کند که محوری ترینشان مهرنوش است نه شرایط تعریف پذیری دارند و نه عقلانیت زنانه یا مردانه ای که نام تشخص بر آنها بگذاریم . 

*دوربین مستاصل 

باید اذعان کنم که فرم دوربین روی دست درست ترین انتخابی بود که مولف می توانست برای این فیلمنامه انتخاب کند و به اشتباه از حرکت های متعدد ترک و ریل بهره مند شده است . نماهای دوربین همگی به درستی انتخاب شده اند اما این نماهای ثابت و بی تحرک ، اثر را از ریتم و تمپو می اندازد و چه بهتر بود فیلم از فرم دوربین روی دست بهره مند می شد تا زمان 2 ساعته آن که در سینمای امروزی زمان کمی است برای مخاطب خسته کننده نباشد . از سوی دیگر چنین انتخابی نور امید را در فیلم خاموش می کند فیلم بعد از سیمرا حسن پور به هدی زین العابدین کات می شود ، کاراکتری که میان حفظ کردن بچه و انداختن آن دست و پا می زند و در آخر بر اثر یک تصادف تمام رشته ها را پنبه می بیند . در این جا است که مخاطب با حجمه بزرگی از ناامیدی که مولف با ماسک زنانه و انتخاب هوشمندانه ای که برای بازیگران داشته ، روبه روی می شود . نقد بزرگی که بر این فیلم وارد است اپیزودیک بودن آن است . قانون سینمای اپیزودیک در ارتباط معنایی فصول است در این اثر نه تنها اپیزودها بلکه کاراکترهایی که همچنان به شخصیت تبدیل نمی شوند و موقعیت شان ، ارتباط معنایی با یک دیگر برقرار نمی کنند و صرف این که این سه در بیمارستان یا اتوبوس یا خیابان (حادثه تصادفی که اتفاق نمی افتد و نشان می دهد که کاراکتر زین العابدین ذهن درگیری دارد) با یک دیگر برخورد کنند ارتباطی شکل نخواهد گرفت . کاراکتر ها نه به لحاظ فرمیک به هم ربطی دارند نه به لحاظ معنایی هر کدام شکلی زنانه به خود گرفته اند که ابدا زنانه نیست و می خواهند زن باشند اما زن بودن را بلد نیستند . با همه این تفاسیر باید اقرار کنم که سینما محفل تبادل نظر اجتماعی است و چنین اثاری هر چند الکن و ضعیف می تواند شروع فرآیندی به نام زیستن اجتماعی باشد که این روزها جامعه از آن گریزان است . احسان سلطانیان استعداد فیلم سازی دارد و این استعداد نیازی به تایید یا تکذیب من مخاطب ندارد بلکه باید حمایت شود تا به فرم و قصه ای یکپارچه دست یابد . تا مادامی که تفکر و موضع فیلم ساز بر اساس رویدادهای شخصی در قالب اجتماعی قرار گیرد معنایی جز شیفتگی نسبت به عناصر ایجاد نخواهد کرد .

0

نقدهای مرتبط با این اثر


در صورت تمایل نظر خود را درباره این نوشته بنویسید


نظر سایر کاربران

ابراهیم شیبانی
یک سال پیش
با سلام و خسته نباشید خدمت جناب اقای احسان سلطانیان فیلم ایشان باعث افتخار و مباهات ولایت شریفشان اسفرجان و افتخار همشهریان میباشد و از ایشان و پدر گرامیشان اقای غلامحسن سلطانیان که استاد بنده بوده اند تشکر میکنم همین که توانسته اند فیلم بسازند و در سطح کشور نشان داده شود بسیار پیشرفت بالاییی است و از ایشان قدردانی میکنم ..ابراهیم شیبانی...ممنون
خطر لو رفتن داستان
پاسخ: