نقد فیلم صحنه زنی, زندگی پشت پرده

۱۴ روز پیش

۱۲ دی ۱۴۰۰

علی رفیعی وردنجانی

امتیاز منتقد به این اثر: ۶ از ۱۰

   صحنه زنی فیلمی از علیرضا صمدی اثری متنبه از نظر سیاسی و اخلاقی است. سینمای اجتماعی در ایران تفاوت عمده ای با تعریف ژانری آن در جهان دارد. در حقیقت رویداد بزرگ اجتماعی در سینمای ایران به «گوزن ها» مربوط می شود؛ این فیلم پدر فیلم هایی همچون: «ابد و یک روز» ، «لانتوری» و... است. اما آنچه صحنه زنی را از نظر اجتماعی دارای اهمیت بیشتری نسبت به آثار نام برده شده می کند، تجربه است. تجربه ای که محتوای پرکنش ایجاد کرده. فیلم نامه از نظر شخصیت پردازی...

اسد همراه با گروهی که دارد، صحنه های جعلی تصادف میسازد تا از بیمه خسارت بگیرد.

  

صحنه زنی فیلمی از علیرضا صمدی اثری متنبه از نظر سیاسی و اخلاقی است. سینمای اجتماعی در ایران تفاوت عمده ای با تعریف ژانری آن در جهان دارد. در حقیقت رویداد بزرگ اجتماعی در سینمای ایران به «گوزن ها» مربوط می شود؛ این فیلم پدر فیلم هایی همچون: «ابد و یک روز» ، «لانتوری» و... است. اما آنچه صحنه زنی را از نظر اجتماعی دارای اهمیت بیشتری نسبت به آثار نام برده شده می کند، تجربه است. تجربه ای که محتوای پرکنش ایجاد کرده. فیلم نامه از نظر شخصیت پردازی و ساخت کاراکتر ضعیف هایی دارد که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

*شخصیت های آماده

شخصیت های فیلم «صحنه زنی» ماکتی از قبل آماده اند و در این قصه تنها به خواست سرنوشت عمل می کنند و خود هیچ تاثیری بر آن ندارند. به عنوان نمونه می توان شخصیت اسد با بازی بهرام افشاری را نام برد که به گونه ای از سینمایی «لانتوری» قرض گرفته شده و در این قصه خود را تمام می کند. لیندا کیانی هم با این که در فیلم «اکسیدان» نقش کوتاهی داشت اما در این فیلم ادامه آن شخصیت را ایفا می کند. یعنی خصوصیات رمانتیکش اکسیدانی است. اما مسئله اصلی من با انتخاب مجید صالحی و نه طرح کاراکتر او است. در ابتدا باید این نکته را یادآور شوم که صالحی به هیچ عنوان مناسب این نقش نیست. من به عنوان بیننده بسیار دوست داشتم بازیگری مانند جواد عزتی این نقش را ایفا کند. از سویی دیگر او هم انگار در تکامل نقش خود در فیلم «استراحت مطلق» حرکت می کند. در واقع فهمیدن این نکته که زن و بچه اسد را او روانه کرده است، شیرین را چگونه به قتل می رساند و یا در آخر متوجه شویم او رئیسی است که همواره خود را پشت شخصیت های مستعد پنهان می کند؛ تا حدودی غافلگیر کننده است. مهتاب کرامتی شخصیتی منفعل دارد. منفعل به لحاظ داستانی و نه کاربردی. کرامتی می خواهد نشان دهد با اسد سمپاتی ایجاد کرده اما ما هیچ عقبه داستانی از او نمی بینیم. حتی تاثیر مثلا مثبتی که بر اسد می گذارد نه به خاطر پیگیری های او بلکه به خاطر اتفاقاتی است که اسد را کم کم به سمت دست کشیدن سوق داده است. فیلم نامه «صحنه زنی» با یک تصادف شروع می شود، زنی را می بینیم که در حال دعا کردن ماشین را به گارد ریل های خیابان می کوبد و بعد دوربین از پشت سر اسد را نشان می دهد؛ سپس عنوان فیلم بالا می آید. این شروع به خودی خود برای دنبال کردن قصه جذابیت ایجاد می کند. ما شخصیتی که از اسد می بینیم بیشتر کنشی است اجتماعی که در ادامه قصه به واکنشی از سوی ما تبدیل می شود. 

*قصه

برای کنش مند کردن بیننده مولف وظیفه دارد شخصیت هایی در فیلمنامه بسازد که میزان سمپاتی با قهرمان را برای او افزایش دهد. این موضوع را به خوبی علیرضا صمدی در طرح قصه فیلم ایراد کرده اما مسئله ای که من با فیلم پیدا می کنم این است که بیننده هوشمند خیلی زود می فهمد شخصیت مجید صالحی در فیلم یک ضد قهرمان است. ضد قهرمانی که از نظر اجتماعی منفور خواهد شد. چهره او برآیند فردیتی نیست که خود را پشت دیگری قایم می کند بلکه به خاطر ذاتی است که اجتماع او را مجبور به بروز آن کرده. مثلا چند باری متلک گویان به سمت کرامتی می رود اما این اسد است که به او گوشزد می کند پا را از گلیم خود فراتر نگذارد. جدال میان خیر و شر افسانه نیست. آینه ای است از جامعه که در این فیلم می توان دید. اما از نظر سینمایی در سکانس تعقیب و گریز دوربین خیلی شلخته است. اصلا در جایی سوژه ها از قاب جلوتر هستند. با این که بازی با رنگ و نور را در مسافر خانه محل اقامت اسد دوست داشتم اما به هیچ عنوان جذابیت بصری نوآورانه ای فیلم ایجاد نمی کند. «صحنه زنی» فیلمی است که سینمای ایران از نظر اجتماعی به انواع آن نیاز ویژه دارد. قصه ای که در حال هشدار دادن کسب و کارهایی ابتر از تن فروشی مردان و زنان و نزول اخلاقیات در جامعه است. 

نویسنده: علی رفیعی وردنجانی


نقدهای مرتبط با این اثر

علی رفیعی وردنجانی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
تراژدی مکبث (The Tragedy of Macbeth)
   تراژدی مکبث تازه ترین اثر جوئل کوئن مورد انتظار ترین فیلمی است که از سال 2021 همواره اخبارش را دنبال کردم. شناخت روانی کوئن از مکبث در تصویر و انتزاعی است که نمایشنامه شکسپیر به خواننده القا می کند. مسئله من با فیلم درست از جایی شروع می شود که روان آدمی را با نور و تکنیک های خارق العاده سینمایی نمی توان به نمایش کشید. بازی مک دورمن در این اثر ستودنی است اما باید این پرسش را مطرح کرد که: این فیلم چه چیز برتری از سینمایی «مکبث» ساخته رومن...ادامه مطلب
علی رفیعی وردنجانی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
جاودانگان (Eternals)
   جاودانگان فیلمی به کارگردانی کلوئی ژائو چینی است که به شدت خلاق و مستعد است اما برای سینمایی که می خواهد همه رسانه ها را معطوف به خود بکند همچنان کم است. قبل از اینکه به بحث خود فیلم بپردازم دوست دارم در مورد فیلم ساز ژائو چند کلمه ای بنویسم. اولین فیلم او که خود کارگردان، نویسنده، تهیه کننده و تدوین گر آن بوده به نام «ترانه هایی که برادرهایم به من آموختند» ثابت می کند با فیلم سازی بالفطره روبه رو هستیم که بعد ها با فیلم «سرزمین خانه به دوش...ادامه مطلب
علی رفیعی وردنجانی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
بالا را نگاه نکن (Don't Look Up)
   بالا را نگاه نکن عنوان تازه ترین محصول نت فلیکس است که آن را آدام مک کی کارگردانی کرده. از آدام مک کی فیلم هایی چون: «اون یکی ها»، «رکود بزرگ»، «برادر خوانده»، «معاون» را دیده ام. آنچه که میان تمام آثار او و مشخصا «بالا را نگاه نکن» وجود دارد، علقه ای به نام نگاه طنز آلود به مسائل بشری و احتمالا فوق بشری است. جنبه فوق بشری آن را در این فیلم می توان در سکانس های پایانی هنگامی که رئیس جمهور آمریکا، با بازی مریل استریپ، توسط موجود فضایی زیبایی...ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
آرشیا صحافی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
شکار (The Hunt)
کار اما به اینجا ها ختم نمیشود و فشار روانی و اندوه آنقدر بر لوکاس چیره میشود که شریک زندگی اش و همخانه اش را هم بیرون میاندازد;زیرا وی سوال کرده بود: "آیا تو واقعا با آن دختر کاری کرده ای ؟" اینبار اما این واکنش لوکاس به گنجایش شخصیت او بر میگردد و این قابلیت را دارد که اینگونه واکنش نشان دهد و اینگونه آن دختر را از خانه اش بیرون سازد.به اعتقادم این واکنش از یک منطق پذیری دراماتیک بهره میبرد که به درستی از آن استفاده شده است. همینجا بهتر است...ادامه مطلب
پلتفرم (The Platform)
پلتفرم دارای یک جهان بینی استعاره ای ترسیمی از ماهیت بشر است که علیرغم قرارگیری در ژانر وحشت ممکن است ترس آنی برای مخاطب ایجاد نکند اما ترس عمیقِ ادراکی ایجاد می کند که تامل و تفکر ژرفای مضمونی آن ترس را در ضمیر ناخودآگاهِ مخاطبِ عالی بنا می نهد.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده