ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید
0
محمد پورعلم
یک ماه پیش - ۳ دقیقه مطالعه

با نگاهی به متن و حاشیه فیلم فجر/ جشنواره ای که بدون جشن آغاز شد

سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر امسال در حالی برگزار شد که در پی حاشیه های پیش از آن، مراسم افتتاحیه و فرش قرمز استقبال از فیلم ها لغو شد.

حالا که چند روزی از سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر می گذرد می توان با نگاهی دقیق تر و به دور از حاشیه، به این رویداد مهم فرهنگی پرداخت و مولفه های آن را مورد بازبینی قرار داد.


برای سخن گفتن از دوره سی و هشتم فیلم فجر باید اندکی به پیش از آغاز رسمی جشنواره بازگشت؛ وقتی پس از سقوط هواپیمای مسافربری اوکراینی، تعدادی از هنرمندان عرصه های مختلف انصراف خود را از حضور در جشنواره های فجر اعلام کردند. در سینما، «مسعود کیمیایی» و «پیمان معادی» از جمله افرادی بودند که چنین تصمیمی گرفتند. البته در این میان نباید از رویکرد هنرمندان مخالف تحریم هم به سادگی گذشت. به طور مثال «کیهان کلهر» از هنرمندانی بود که در پی لغو کنسرت ها از سوی اهالی موسیقی، این رویکرد را به ضرر موسیقی کشور دانست و از هنرمندان خواست در زمین دشمنان موسیقی بازی نکنند. یا در سینما «شهاب حسینی» تحریم جشنواره فیلم فجر را نایدیده گرفتن تلاش جوان هایی دانست که با هزار امید و آرزو آثار خود را به فجر رسانده اند.


به هرروی، در پی این رخداد، دبیران جشنواره های مختلف فجر کوشیدند از راه های متنوع، در میان هنرمندان همگرایی ایجاد کنند تا این جشنواره ها به عنوان مهمترین رویدادهای رسمی سالانه هنرها کمترین آسیب را تجربه کنند. مثلا «نادر برهانی مرند»، دبیر جشنواره تئاتر فجر که بیشترین هنرمندان و اجراهای انصرافی را داشت، بیانیه هایی صادر کرد و از همکاران تئاتری اش طلب یاری کرد. در سینما، گرچه وضع به دشواری تئاتر نبود، اما «ابراهیم داروغه زاده» تهمیداتی را برای برگزاری آبرومندانه جشنواره فیلم فجر در نظر گرفت.


داروغه زاده در نشست رسانه ای سی و هشتمین جشنواره فیلم فجر که روز پنج شنبه دهم بهمن ماه برگزار شد، از پوستر جشنواره با شعار «با سینما کنار هم باشیم» رونمایی کرد. او همچنین تصمیم گرفت مراسم فرش قرمز یا همان آیین استقبال از سینماگران پیش از نمایش فیلم ها را لغو کند تا جشنواره فیلم فجر کمتر شبیه یک جشن به نظر برسد؛ موضوعی که هنرمندان خواستار آن بودند.


سی و هشتمین دوره جشنواره فیلم فجر همچون سال های گذشته دوازدهم بهمن ماه آغاز شد، با این تفاوت که امسال هزینه مراسم افتتاحیه جشنواره به سیل زدگان سیستان و بلوچستان تعق گرفت و کاروان کمک های جشنواره با حمایت سازمان هلال احمر در همان روز نخست به سوی مناطق سیل زده روانه شد.


امسال طبق قرعه کشی سینمای رسانه، «سه کام حبس» نخستین فیلمی بود که در پردیس سینمایی ملت روی پرده رفت. تازه ترین ساخته «سامان سالور» که از حضور بازیگرانی چون محسن تنابنده و پریناز ایزدیار بهره می برد. سالور که در سینمای ایران بیشتر با آثار تجربی چون «چند کیلو خرما برای مراسم تدفین» شناخته می شود، در «سه کام حبس» به سراغ داستانی درباره فروش مواد مخدر رفت؛ موضوعی که اتفاقا در نشست خبری پس از فیلم مورد پرسش قرار گرفت.


سالور اما «سه کام حبس» را در ادامه مسیر فیلم سازی خود توصیف کرد و گفت: رویکردهای فرم گرای من در سینما در این اثر هم قابل مشاهده است. علاوه بر این، در این جا با داستانی گیرا روبرو هستیم.


«قصیده گاو سفید» دومین فیلم روز نخست جشنواره فیلم فجر بود. دومین ساخته بلند سینمایی «بهتاش صناعی ها» پس از «احتمال باران اسیدی». اگر از سوژه حساس و اتفاقات خاص فیلم بگذریم، اثر تازه صناعی ها از منظر سینمایی موافقان و مخالفان خاص خود را داشت.


به طور مثال یکی از موضوعات مورد تاکید موافقان فیلم، کاراکتر انعطاف پذیر و واقعی زن و مرد فیلم و بازی خوب مریم مقدم و علیرضا ثانی فر در جان بخشی به این کاراکترها بود. در مقابل مخالفان، «قصیده گاو سفید» را فیلمی با ریتم کند و خسته کننده توصیف کردند.


صناعی ها در نشست خبری فیلم با تاکید بر این که آن چه در داستان «قصیده گاو سفید» به نمایش درآمده به معنای مخالفت با قوانین دینی و قضایی نیست، گفت: فیلم نامه براساس نمونه های واقعی به نگارش درآمده و ما تنها به دنبال طرح دیدگاه ها بوده ایم.


سومین فیلم روز نخست سی و هشتمین جشنواره فجر «عامه پسند» بود. تازه ترین ساخته «سهیل بیرقی» که پس از دو فیلم تحسین شده «من» و «عرق سرد» امسال در جشنواره به نمایش درآمد. بیرقی در این فیلم به شهر زادگاهش «شهرضا» رفته و داستان خود را در بستر شرایط اجتماعی این شهر روایت می کند.


ساخته بیرقی اما  با آن که از حضور بازیگرانی چون فاطمه معتمدآریا، باران کوثری و هوتن شکیبا بهره می برد، نتوانست چنان که انتظار می رفت نظر اهالی رسانه و منتقدان را به خود جلب کند. گرچه نباید تجربه این کارگردان در طراحی کاراکتر فاطمه معتمدآریا و جسارت او در فاصله گرفتن از تهران و فیلمبرداری در شهری کوچک را نادیده گرفت.


امسال دبیرخانه جشنواره فیلم فجر، سانس چهارم سینمای رسانه را به آثار مستند و کوتاه اختصاص داد. فیلم هایی که غالبا در جشنواره سینماحقیقت و جشنواره فیلم کوتاه تهران مورد توجه قرار گرفتند و جوایز اصلی را از آن خود کردند. «مهدی عراقی را بکش» و «دم اژدها» فیلم های سانس چهارم روز نخست سی و هشتمین فیلم فجر بودند.