ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید
0
نیما بهدادی مهر
۶ ماه پیش - ۵ دقیقه مطالعه
منبعمردم سالاري

رسانه هاي ديداري بازوهاي آموزش تعالي فردي

بي شك همه دسته بندي هاي رسانه اي در مسير تحقق اهداف سند تحول بنيادين آموزش و پرورش مي توانند ياري گر مدارس باشند. در متن حاضر گوشه چشمي بر تجربه تلويزيون و سينما در تبيين كلي اهداف اصل يكم مندرج در...

  

مدرسه را در تعريفي كلي و برمبناي ساحت هاي شش گانه سند تحول بنيادين آموزش و پرورش مي توان اتاق فكر توسعه و رشد همه جانبه دانست. به واقع مدرسه، مكاني براي ساختن آينده با بهره گيري از تجربيات گذشته است و بي شك همه دسته بندي هاي رسانه اي در مسير تحقق اهداف سند تحول بنيادين آموزش و پرورش مي توانند ياري گر مدارس باشند. در متن حاضر گوشه چشمي بر تجربه تلويزيون و سينما در تبيين كلي اهداف اصل يكم مندرج در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش داريم.


بازتاب تلويزيوني خلق و خوی ایرانی 

انعکاس رفتارهای خاص آدم ها در موقعیت های مختلف زندگی یکی از مهم ترين روش هاي قصه پردازی در مجموعه های تلویزیونی است که بنابر ماهیت روایت دارای عناصر روان شناختی متغیری می شود. این بدین معناست که شاخصه های هجو تیپیک یا ارائه تصویری حقیقی از مناسبات آدم های این جامعه را به درستی به کار بگیریم و حالت های روحی و رفتاری افراد را در قالبی دقیق از نمونه های حقیقی موجود در جامعه ایرانی بپرورانیم. بدین ترتیب آنچه از این دقت نظر در شخصیت پردازی حاصل می شود، رویارویی مخاطب با افرادی است که از جامعه دور نیستند و شمایلی حقیقی از جنس رفتارهایشان در باور عمومی شکل گرفته است. با این نگرش می توان ارزیابی صفت ها و رفتارهای منفی و مثبتی چون ساده لوحی و ساده دلی، توکل به پروردگار و خداباوری، اسارت در دام شیطان، صداقت، مسئولیت پذیری، دروغگویی، پنهان کاری درخصوص رفتارهای غیرمنطقی فردی، خیانت در امانت، خیانت به همسر، کلاهبرداری، گذشت و فداکاری، مردمداری، رعایت حق الناس، رشوه گیری و رباخواری، اقدام برای احتکار کالاهای ضروری جامعه در وقت ضرورت( وقوع جنگ، بروزسیل، رخداد زلزله، بلای قحطی)، غرورونخوت، خودآگاهی، كمك به نيازمندان، آرمان گرایی واقع نگرانه، ورود به بازی های کثیف سیاسی- اقتصادی(اختلاس)، دزدی، قتل، تجاوزبه عنف و بسیاری دیگر از پدیده های رفتاری مثبت ومنفی را که برآمده ازیک نظام تربیتی- آموزشی کارآمد یا نه چندان کاراست ازکارویژه های متنی مجموعه های تلویزیونی دانست. در ادامه برخي مجموعه هاي تلويزيوني يا فيلم هاي سينمايي را كه به موضوعات تربيتي – اخلاقي توجه كرده يا گوشه چشمي به مناسك اعتقادي – عبادي داشته اند را با هم مرور مي كنيم.


نزديك سازی شخصیت های نمایشی با نمونه هاي اجتماعي 

در این الگو با همسان سازی و شبیه سازی موقعیت های داستانی با آنچه در جامعه جریان دارد روبرو می شویم. این الگو بهترین تمهید نمایشی در بررسی نکات مثبت و منفی رفتارهای اجتماعی است و مخاطبان را در مقابل آیینه ای حقیقت نما قرار می دهد. آیینه ای که هم یادآور صفات مثبت اجتماعی است و شیرینی انسانیت را نمایش می دهد و هم با بررسی رفتارهای اشتباه، مضرات آن را گوشزد می کند. مجموعه زیر تیغ به دلیل توفیق مناسب در نزدیک سازی فضای داستانی با جریان طبیعی زندگی جامعه، از نمونه های خوب در این مورد به شمار می آید. 


هجو تیپ هاي نمايشي 

در این الگو گاهی درشت نمایی وغلو اجتناب ناپذیرمی نماید و از اینرو در زمینه رفتارشناسی شخصیت ها با نوعی بزرگ نمایی صفت های منفی روبرو می شویم. به همین علت در اين الگو می توان نتایج آموزشی خوبی را استنباط کرد. یکی از نتایج مثبت این شیوه روایت را باید در تصحیح باورها و رفتارهای غلط و گاه تجدید نظر در یک سنت ملی- آیینی نه چندان مناسب با شرایط کنونی ارزیابی کرد. مجموعه ساختمان پزشکان را می توان نمونه اي از این مورد در حوزه بزرگ نمایی ویژگی های رفتاری- گفتاری شخصیت ها و توجه به نمود خودآگاهانه یا غیرآگاهانه رفتارهای عجیب و غریب برشمرد.


برخورد فرهنگ ها و باورها

رویارویی دو باور و جهان بینی متفاوت که در حوزه روایت کمدی نمونه های بیشتری از آن را سراغ داریم یکی دیگر از الگوهای قصه پردازی است که از طریق تمرکز بر جزئیات متفاوت رفتاری و گفتاری، جذابیت خوبی را در مجموعه ایجاد می کند. گاه در این شیوه روایت حتی نکات به ظاهر بی اهمیتی که از آنها غافل هستیم دستمایه خلق یک تنش و گره روایی می شود و شرایط داستان را به سوی موقعیتی غیرقابل پیش بینی برای مخاطب هدایت می کند. مجموعه مهمانان ویژه ساخته جواد رضویان از نمونه های قابل مثال در این باب محسوب می شود.


تحلیل ابعاد وقوع جرم

در این رویکرد با نوعی طبقه بندی روایی روبرو می شویم که جرم را از منظر زمینه ها، شرایط محیطی موثر بر وقوع آن و نیز ساحت شخصیتی مجرم ارزیابی می کند. انگیزه های شکل دهنده جرم در این رویکرد بسیار مهم هستند. مجموعه های اپیزودیک پلیسی- معمایی، ملودرام های اجتماعی و حتی گاه کمدی های موقعیت می توانند به این موضوع اشاره های به جایی داشته باشند. مرد هزار چهره نمونه قابل مثال کمدی در این زمینه محسوب می شود. 


آسیب شناسی بزه 

در این رویکرد که بیشتر در حوزه آثار مستند قابل کاربرد است با روایت مستقیم حوادث و اتفاقات روبرو می شویم که از طریق گفتار متن گویی، گفت و گوی رویارو با کارشناسان و نیز همکلامی با مجرم به ابعاد مختلف وقوع جرم ( انگیزه ها و اهداف تا آسیب ها و پیامدهایش) اشاره می کند. البته در زمینه آثار نمایشی نیز می توان آسیب های یک رفتار مجرمانه را در فروپاشی کانون خانواده ها یا از بین رفتن دوستی ها ارزیابی کرد. رفتارشناسی جلال فتوحی در زمینه زد و بندهای اقتصادی و نیز خطای نفس حاج یونس فتوحی دو الگو در این زمینه محسوب می شوند که در مجموعه میوه ممنوعه بازتاب یافتند. 


موقعیت سازی داستانی

در این الگوی روایی تمامی آنچه مقابل دوربین حضور دارد ماهیت میزانسن را سر و شکل می دهد. این شکل دهی به میزانسن بر مبنای مهندسی محیط حتی از نوع پوشش بازیگر و همسانی یا تضاد ترکیب رنگی اجزای محیطی نیز نمی گذرد و بنای روایت خود را در قالب این جزیی نگری خلاقانه شکل می دهد. به این ترتیب موقعیت های انسانی این مجموعه به خوبی با مخاطبان ارتباط می گیرد و در یاد آنها می ماند. مجموعه بزنگاه نمونه ای در این زمینه به شمار می آید. 


بداهه پردازی کلامی

گاهی در یک موقعیت خاص و بدون هیچ زمینه پیش بینی شده ای با کلامی خاص روبرو می شویم که به فرهنگی گفتاری در جامعه بدل می شود. به عنوان نمونه جمله بداهه آتیلا پسیانی در چاردیواری خطاب به جواد عزتی با مضمون ناسلامتی شما معلمی به یک فرهنگ گویشی خاص در جامعه تبدیل شد که در پرتو آن برای آنکه افراد در هر صنفی را در یک نوع معذوریت قرار دهند و از انجام دادن یک کار پرهیز دهند از این جمله استفاده کردند. 


نمونه شناسي فيلم و سريال با موضوع اخلاق و اعتقاد

تعداد فيلم ها يا مجموعه هاي تلويزيوني كه مي توان پيام و محتواي آن را همسو با اصل يكم سند تحول بنيادين آموزش و پرورش دانست شايد به ده ها مورد برسد اما در اين متن و براي پرهيز از طولاني شدن كلام به 2 فيلم نمونه اي كه نزديكي بيشتري به اين موضوع دارند اشاره مي شود.


نياز: ساخته عليرضا داود نژاد شايد يكي از نمونه اي ترين آثار سينماي ايران با رويكرد توجه به موضوع اخلاق و ايثار است. كودكي نيازمند كه براي مايحتاج زندگي خانواده اش در كارگاهي مشغول كار مي شود با درك اين موضوع كه اين كارگاه تنها به يك نيرو نياز دارد و كودك ديگري كه در آنجا كار مي كند نياز بيشتري به اين شغل دارد، ايثارگرانه از اين موقعيت شغلي مي گذرد. فيلم نياز به لحاظ بار آموزشي مناسبي كه دارد همچنان جنبه هاي تربيتي بارزي براي نسل كنوني به همراه خواهد داشت. از سويي مي توان در قالب برنامه راهبردي زنگ سينما در مدارس و بررسي فيلم هاي سينمايي و مجموعه هاي تلويزيوني ايراني از دريچه اخلاق، تربيت، مرام و رفتار فردي فضايي موثرتر به لحاظ آموزش سبك زندگي اسلامي – ايراني براي دانش آموزان پديد آورد.


بچه هاي آسمان: بچه هاي آسمان يكي از مهم ترين فيلم هاي سينمايي با موضوع ايثار و اخلاق حسنه است. علي كوچولوي اين فيلم با احساس وظيفه در قبال خواهرش نمايشي انساني از مفهوم اخلاق حسنه، معرفت فردي و ايثار دارد. ارزش كار علي آنجايي مشخص مي شود كه با درك تقصير خود در ماجراي گم شدن كفش خواهر و نيز توجه به بي پولي پدر و آگاهي از اين موضوع كه در ميان جوايز اهدايي به نفر سوم مسابقات دووميداني مدارس يك جفت كفش هم وجود دارد از جان و دل براي رسيدن به اين مقام مايه مي گذارد و در انتها با وجود كسب مقام اول و پس از ورود به خانه مزد اين ايثار را با پلان درخشان بوسه ماهي ها بر پاي خود و نيز ورود پدر با دو جفت كفش نو مي گيرد.

لطافت و مهري كه در اين فيلم جاري است و نيز پيام آموزشي ارزنده آن مبني بر قناعت، معرفت، گذشت و ايثار همچنان گيرا و جذاب است و با ديدن چندباره آن هم ارزش هاي محتوايي فيلم دوچندان خود را نشان مي دهد.