ورود / عضویت
برای ورود یا ثبت‌نام شماره تلفن همراه خود را وارد کنید

نقد فیلم مغزهای کوچک زنگ زده, Sheeple, خشم و هیاهو به مقدار زیاد!

افشین علیار
۳ ماه پیش - ۵ دقیقه مطالعه
منبعروزنامه هنرمند
امتیاز منتقد به فیلم :

سیدی در شرایط کنونی تلاش کرده با محتوا به فرم برسد اما نگارنده معتقد است که سیدی در زمان نگارشِ فیلمنامه قطعا به فکر فرم فیلم بوده به همین دلیل محتوا و فرم به طور موازی تحت تاثیر قرار گرفته اند

  

فیلم مغزهای کوچک زنگ زده دو دسته مخاطب دارد دسته ی اول کسانی هستند که فیلم را به هیچ وجه دوست ندارند اما در خلوت شان به آن فکر می کنند و دسته ی دوم کسانی هستند که کاملا با فیلم موافق اند و با اشتیاق فراوان از فیلم تعریف می کنند ، نگارنده این یادداشت جزو دسته ی اول است، زمانی که فیلم را برای بار دوم تماشا کردم از تلخ بودن مضمون نسبتا لذت بردم، چرا؟ چون در حال حاضر به دلیل شرایط اجتماعی و زیستی در بحران اقتصادی قرار داریم اما بیشتر از بحران اقتصادی دچار بحران حادِ روحی شده ایم، کلیت آخرین اثر سیدی هم همین گونه است جهانی عصبی با روحیه های خشمگین و حتی افسرده!

مغزهای کوچک زنگ زده در وهله ی نخست یک نکته ی مهم دارد و آن هم قصه گویی ست، فارغ از مضمون و ایجاد روابط شخصیت ها، این اثر به شدت متکی به داستان گویی کلاسیک است و هیچ واهمه یی هم از تلخ شدن یا بحرانی شدن ماجرا ندارد چرا که قصد فیلمساز روایت کردن است، سیدی در شرایط کنونی تلاش کرده با محتوا به فرم برسد اما نگارنده معتقد است که سیدی در زمان نگارشِ فیلمنامه قطعا به فکر فرم فیلم بوده به همین دلیل محتوا و فرم به طور موازی تحت تاثیر قرار گرفته اند، اما معتقدم فرمِ اثر در بیشتر سکانس ها از محتوا جلو می زند و این موضوع شاید علاقه ی سیدی به تجربه گرایی فرمیک باشد و این میزان علاقه در فیلم های وی کم و زیاد می شود، اما مغزهای کوچک زنگ زده کامل کننده ی میزان علاقه ی او در ایجاد فرم است، سکانس خفه کردن خواهر را به یاد بیاورید میزان سن در آن سکانسِ مهم، آنقدر ساده اما هیجان انگیز و وهم آلود شکل گرفته که مخاطب می تواند از این سکانس هم متنفر باشد و هم لذت ببرد یا سکانس درگیری با پلیس در آن کارگاره و راه مخفی که باعث فرار شاهین و دوستش می شود این تمهیدات چگونه در فیلمنامه نوشته شده؟ مثلا می شود به سیدی انگ زد که تحت تاثیر سینمای گانگستری غرب بوده اما به هر شکل بوجود آوری این سکانس ها در فیلمنامه یا اجرا سخت و طاقت فرساست حتی اگر تحت تاثیر خیلی از اِلمان ها بوده باشد. مغزهای کوچک زنگ زده شکلِ جدیدی از ژانر اجتماعی را معرفی می کند ژانری که این روزها نمی تواند برای مخاطب جریان ساز باشد اما سیدی با شکل جدید از ژانر اجتماعی یا شهری توانسته خط روایی فیلمش را شکل بدهد، در وهله ی نخست شاید سینمای سیدی به طور نامحسوس مخاطب را به یاد سینمای مسعود کیمیایی بی اندازد اما هومن سیدی درانتخاب مضمونِ اجتماعی یا شهری بی پروا و صریح تر عمل می کند سیدی شخصیت فیلم هایش را در جهانی ترسناک رها می کند و از آن ها واکنش می خواهد. 

اما همانطور که گفته شد نگارنده با این فیلم نتوانسته به طور صد در صد ارتباط برقرار کند، چرا؟

فیلم یک ناکجایی و نکبتی دارد که تلخ ست اما به سیاهیِ مطلق نمی رسد، فضای زیستیِ فیلم خیالی نیست اما غلو شده است آدم های فیلم میان تیپ و شخصیت در تعلیق به سرمی برند سیدی سعی کرده کاراکترهایش را در حد و اندازه ی تیپ نگه دارد، این فیلم شدیدا مخاطب را به یاد ابدویک روز می اندازد اما با ریشتر بالاتر و البته با غلظت خشونتِ بیشتر؛ بله مغزهای کوچک زنگ زده فیلم خشنی ست که سعی دارد فضای امروزی جامعه را به تصویر بکشد اما این ناکجایی و این تصویر از آدم ها که در فیلم می بینیم تا چه اندازه ما به ازای بیرونی دارند ؟ هستند اما نه به این حجم! این فیلم فضاهای خشونت برانگیزی در خانواده یی را نشان می دهد که دچار فقر فرهنگی و اجتماعی هستند، سیدی به عنوان کارگردان، فیلم جدیدش را با یک شیب رو به بالا شروع می کند این شیوه ی قصه گویی باعث می شود که مخاطب با فیلم همراه شود اما مخاطب به خوبی می تواند درک کند که با یک فیلم سراسر عصبانی مواجه است فیلمی که قصه می گوید اما بخش اعظمی از آن به تخیل و نگرش فیلمساز مربوط می شود اگر چه فیلم قصه و لحن دارد اگر چه فیلم موقعیت پردازی های همسو با لحن فیلم دارد اما این ها چگونه می توانند کنار هم چیده شوند که مخاطب احساس سیاه نمایی و خشونت در فیلم نکند؟ این خشم از کجا می آید؟ مسلما از جامعه ی کنونی اما سیدی در بوجود آوری موقعیت های تک تک نماهایش اغراق بیش ازحدی کرده است بطن موضوع، محتوایی که روایت می شود منطقی به نظر می رسد اما اتفاق های خشونت برانگیزی که در فیلم دیده می شود غیرقابل تصور است طوری که انگار سیدی علاقه مند بوده با کمک از تخیل خشونت را گسترش بدهد این گستردگی در ذهن مخاطب تاثیر منفی می گذارد اگر ابدویک روز با استقبال مخاطب مواجه شد به دلیل مصداق بیرونی اش بوده اما مغزهای کوچک زنگ زده تا چه اندازه نمود بیرونی دارد؟ این سه برادر با این رفتار شخصیتی می خواهند چه چیزی را ثابت کنند؟ این ناکجاآبادی به ناکجاییِ کاراکترهای فیلم کشیده شده است ، موقعیت و فضاسازی زیستی شکل نمی گیرد؛ پسر نابالغ خواهر را خفه می کند به دلیل انتشار یک فیلم در موبایل، آیا این همان غیرت و ناموس پرستی ست که خواهر را خفه کنند و در باغچه ی خانه چال کنند؟ در دهه ی نود اشکالی ندارد که یک پسر نابالغ خواهرش را خفه کند و جان دادن خواهر را در قاب سینما ببینیم اما فیلم خانه پدری که روایتش برای چندین سال پیش است هنوز به دلیل یک سکانس این چنینی اما با چگالی پایین تر توقیف مانده است. از طرفی دیگر پدری در فیلم وجود دارد که فقط حضورش برای فحش شنیدن از سوی مادر و شاهین تدارک دیده شده است، این بافت شخصیتی سه برادر از کجا می آید از فقر فرهنگیِ همان ناکجاآباد؟ خوب چرا جغرافیای این قصه مشخص نمی شود؟ این فقر فرهنگی از کجا نشات می گیرد که پسر به مادر و پدرش فحش می دهد؟ برادر نابالغ پای بساط عرق خوری می شیند ، اسلحه دست می گیرد و برادر بزرگ تر به گفته ی شاهین چوپان است به نوعی رییس است اما با تمام المان های شخصیتی که در فرهاد اصلانی جا گرفته شکور به آن ترسناکی که باید باشد نیست ، در صورتی که می طلبید شکور هفت خط تر باشد اما سیدی قالب این آدم را فقط در پلک زدن های بی اختیار جا داده است و یک سکانس قمه کشی، سیدی بیشتر تلاش کرده که موقعیت را بغرنج نشان بدهد مغزهای کوچک زنگ زده می خواهد هم گنگستری باشد و هم اجتماعی اما از ژانر بیرون می زند و می خواهد تا ناکجایی برود آن هم با ترویج پایه های خشونت از سنین پایین؛ کاراکترهای فیلم سیدی آدم های بی هویتی هستند همانند همان بچه هایی که در کارگاهِ نامشخص شکور کار می کنند ، سیدی در سکانس آخر ناکجا آباد خیالی اش را ویران می کند و مردمان آنجا را آواره، تا بگوید پایان بندی فیلمش با امیدواری منطبق شده است اما برگشتن شهروز از زندان گوسفند بودن دوباره ی او را( شاهین) گوشزد می کند.

در این فیلم نوید محمدزاده همان نقش ها ی قبلی اش را بازی می کند اما با ریشتر بیشتر با گریم کاریکاتوری با لحن بیان اغراق شده که این لحن در اواسط فیلم از یاد محمدزاده رفته ، فریاد می کشد مشکل اعصاب دارد چرک و کثیف است دائما از خودش خشونت نشان می دهد ، نبست به همه چیز عقده دارد، محمد زاده بازیگر تکراری شده است و دیگر نمی شود از او بازی های دیگری دید پرخاشگری جزی از ژانر بازیگری اش شده است. اساسا این گونه بازی کردن تا چه زمانی می خواهد ادامه داشته باشد؟ قطعا این نوع بازی که مطمئنا به درخواست کارگردان ست تاریخ انقضا دارد و در شرایط کنونی تنها تین ایجرها از نوع بازی محمدزاده استقبال می کنند و دلیل این استقبال خشونتی ست که در نسل جدید به وجود آمده و قطعا ساخت این فیلم ها و محدود نکردن شرایط سنی باعث تشدید خشونت می شود، بازی فرهاد اصلانی و نوید پورفرج از نکات مهمِ این فیلم محسوب می شوند بازی های استاندارد با چگالی معین در اجرا باعث شده این دو بازیگر در این فیلم بدرخشند از سوی دیگر قاب بندی های پیمان شادمانفر به این فیلم یاری رسانده است، به دلیل شرایط فیلم و ریتمی که دارد دوربین روی دست است اما به هیچ وجه این لرزش های کوچک نمی تواند به تمرکز مخاطب آسیب برساند سیدی خودش فیلم را برش زده است و این هم از نکات مهم فیلم محسوب می شود چرا که مغزهای کوچک زنگ زده فیلمِ سخت و ناآرامی ست که تدوین به آن ریتم و سازگاری داده است.

3

نقدهای مرتبط با این اثر


در صورت تمایل نظر خود را درباره این نوشته بنویسید


نظر سایر کاربران

هنوز نظری ثبت نشده است

تلفن تماس:

۸۸۳۹۴۲۱۹-۰۲۱

استفاده از مطالب سلام سینما با ذکر منبع مجاز است.

کلیه حقوق این سایت برای سلام سینما محفوظ می‌باشد.

راه های ارتباطی با ما در شبکه های اجتماعی و پاسخ به سوالات شما:

logo-samandehi