0
سامان پارسی
۸ ماه پیش - ۵ دقیقه مطالعه
منبعروزنامه هنرمند

نقد فیلم کاپیتان خارق العاده, Captain Fantastic, زندگی به سبک کارل پوپر

امتیاز منتقد به فیلم :

. نام گذاری بچه ها بر اساس ساختار زایشی کلمات در فرم برای ساخت مفهومی جدید است برای همین چند بار از نوام چامسکی که شاید بتوان او را آخرین فیلسوف قرن حاضر دانست نام برده می شود.

  

زندگی به سبک کارل پوپر

نگاهی به فیلم کاپیتان خارق العاده، اثر: مت راس

Captain Fantastic

سامان پارسی

کارگردان: مت راس، فیلمنامه: مت راس، مدیر فیلمبرداری: استفان فونتن، تدوین: جوزف کرینگز، موسیقی: الکس سامرز، بازیگران: ویگو مورتنسن(بن)، جرج مک کی(بودوین)، سامانتا ایلر(کایلی)، آنالیس باسو(وسپیر)، نیکلاس همیلتون(رلیان)، شری کروکس(زاجا)، چارلی شوت ول(نای)، کاترین هان(هارپر)، محصول: آمریکا، 118 دقیقه.

کاپیتان خارق العاده داستانی پدری است که خانه ایی در درون جنگل را تبدیل به جامعه ایی برای زیستن، آمورش و رشد کرده و به دور رسانه ها که امروز نقش مهمی در رهبری فکری جهان امروز دارند در حال تربیت فرزندانش است. در ابتدا همه چیز در فیلم عجیب است خانواده ایی با شش فرزند که در جنگل زندگی می کنند و تمام زندگی آنها به طبیعت محدود می شود و هیچ ارتباطی با جامعه انسانی ندارند. نام گذاری بچه ها بر اساس ساختار زایشی کلمات در فرم برای ساخت مفهومی جدید است برای همین چند بار از نوام چامسکی که شاید بتوان او را آخرین فیلسوف قرن حاضر دانست نام برده می شود. چامسکی معتقد بود دستور باید به ‌عنوان نظریه یا فرضیه‌ای باشد که چگونگی کارکرد زبان را بیان کند. اگر دستور به ‌صورت صحیح تدوین شود، به دستگاهی تبدیل می‌شود که تمام توالی‌های دستوری را تولید می‌کند و هیچ رشته ی غیردستوری را پدید نمی‌آورد. اشاره به چامسکی از دو جنبه مهم است تاکید بر نظریاتش درباره زبان و انقراض روشنفکری به دلیل تاثیر رسانه بر زندگی و تفکر مردم، برای همین بن و لسلی با خروج از جامعه سعی در تربیت فرزندان در محیطی دور از جامعه انسانی در شرایطی بکر و طبیعی دارند. نگاه آنها به تربیت کودکان متاثر از نگاه روسو مبنی بر آزاد گذاشتن ذهن برای تجارب و بدست آوردن شرایط درک طبیعی مفاهیم است. بن حتی آموزش فرزندان را در کنار ورزش های سخت فیزیکی خود به عهده گرفته و در چالش بر سر تربیت فرزندانش در مقایسه نگاه و درک بچه های خود و خواهرش از مفاهیم سعی در ضعف آموزش علمی و تربیتی در جهان رسانه ایی امروز دارد. بن خوب می داند رسانه با رهبری فکری جامعه امروز انسان را بسیار به خود مشغول و او را به موجود وابسته به اطلاعات خود کرده به گونه ایی که زمانی برای مطالعه ندارد و در نادانی تمام به صورت مقلد در حال پیروی از دانسته های رسانه ها است. هر چند مت راس در یک درام طنز به خوبی توانسته که چالش های زندگی در طبیعت را با نشان دادن ضعف فرزندان در ارتباط های اجتماعی هنگام ورود به جامعه به خوبی به تصویر بکشد. مثل گفتگوی بودوین و کلر که حتی درباره خانواده خود به او دروغ می گوید زیرا به خوبی تفاوت های خود و او را می تواند درک کند. راس سعی می کند به خوبی به چالش بزرگ قرن حاضر اشاره کند که به وضوح دیگر قادر به ساختن یک فیلسوف نیست و در سایه حضور رسانه ها در حال وقوع مرگ تراژیک فیلسوف است و با توجه به حضور کامل رسانه در زندگی انسان به واسطه تلویزیون، اینترنت و بازیهای سرگرم کننده و آموزشی یک بعدی از طرف قدرت ها در حال تبدیل مردم به محصولی یک بعدی به عنوان مصرف کننده ملزومات خود در جهان امروز است. 

چالش بزرگ بن مرگ همسرش و ورود فرزندانش به جامعه است و اینجا مت راس به خوبی حفرهای تربیتی سبک بن را به تصویر می کشد مثل صحنه دزدیدن خوراکی از فروشگاه که برای غذا خوردن به دلیل وجود پول مجبور به داشتن آن در جامعه هستیم و مانند طبیعت هیچ چیز را نمی توان به صورت طبیعی و بدوی به دست آورد. پس از مرگ لسلی که بیشتر او را در رویاهای بن و گفتگوهایش با او می توانیم ببینم مواجهه با این موضوع به خصوص برای کودکان از نظر احساسی بسیار سخت است. این اتفاق مقدمه ایی برای ورود بچه ها به جامعه و خلق موقعیت هایی کمیک می شود که نمایانگر ضعف آنها در روابط اجتماعی است. مت راس که کارگردان و نویسنده کاپیتان خارق العاده است به خوبی توانسته داستانی خلاق با شخصیت پردازی عالی بنویسد و آن را خوب کارگردانی کند. در زمانی که هالیوود با فیلم هایی تخیلی و فانتزیی احاطه شده که تهی و فاقد بار احساسی لازم هستند کاپبتان خارق العاده یک اتفاق در فیلم های درام است که با نگاهی نو به روابط میان انسانها در بستری بکر نگاهی جدید به تفکر دارد و به خوبی توانسته روابط اجتماعی را در دنیای شهری به چالش بکشد. بی شک دلیل حضور نام نوام چامسکی در فیلم نظریه او درباره زبان شناسی زایشی است برای همین بن و لسلی نام های جدید و نو را برای فرزندان خود می سازند و زبان را فراتر از قالب دستور می برند و با خلق کلمات جدید نوعی کاربرد از نظر مفهومی و فرمی برای آن تعریف می کنند. در عین حال بن با حضور در جهانی بدون حضور رسانه و زندگی در جهان کلمات کاغذی به سبک پوپر سعی در رشد تفکر خود بدون تاثیر رسانه برای جلوگیری از توده ایی شدن و مصرف کننده بودن دارد. برای همین بچه های او علاوه بر ورزش های سخت و انجام کارهایی که با روزمرگی آنها را در یک زندگی تراژیک شهری دچار فرسایش می کند با مطالعه کتاب سعی در رشد تفکر خود در بستری طبیعی دارند. چالش بزرگ ورود به جامعه ایی است که همه چیز آن انسان را محصور کرده و کنترل می کند. شهر و غذاهای آن که بیشتری ساختگی هستند تا حقیقی و طبیعی و آموزش های اجتماعی که انسان را تک بعدی به وجود می آورد و دنیای سرگرمی مردم که هیچ زمان آزادی برای تفکر کودکان نمی گذارد و آنها را در یک جهان تخیلی و فانتزی محصور می کند، هر چند برای فرزندان بن زیبا و رنگی است اما به خاطر سطحی بودن فاقد هر گونه لذت است. مت راس در دو مواجهه جدی زندگی بن را در برابر هارپر و جک قرار می دهد دو نفری که شیوه تربیتی بن را قبول ندارند و آن را نوعی افراط می دانند و جک فراتر از آن بن را فردی خطرناک برای فرزندانش می داند. 

یکی از خلاقیت های راس در نوشتن داستانش حضور یک معترض در میان افراد خانواده است رلیان که از همان ابتدا به نشانه اعتراض از همراهی با همنوازی گروه خودداری می کند اولین شخصی است که از گروه جدا می شود و البته دومین معترض بودوین است که بر خلاف میل پدر در آزمون پذیرش دانشگاه های مختلف شرکت کرده است. آنها می خواهند محیطی خارج از حیطه اقتدار بن را نیز تجربه کنند. رلیان شیوه اداره جامعه ی کوچک آنها را به چالش می کشد و بن را در مرگ لسلی به خاطر عدم حمایتش سرزنش می کند و پدر را در مرگ مادرش مقصر می داند. بن پس از جدا شدن رلیان از خانواده و رفتن به خانه پدربزرگش که از مخالفین او است فرزندانش را به او می سپارد و از آنجا می رود. 

مت راس به خوبی توانسته داستانی با تکنیک های خلاق داستان نویسی و شخصیت پردازی عالی بنویسد و دو نگاه به تربیت و پرورش فرزندان را در چالش با یکدیگر به تصویر بکشد. کارگردانی خوب و بازی خوب بازیگران به خصوص بازیگران خردسال که به خوبی تونسته اند شخصیت هایی باور پذیر را بازی کنند عالی است. در عین حال داستان مت راس چالش هایی دارد که به خوبی دو نگاه به تربیت فرزندان را می تواند نقد کند. نگاهی بسیار خاص که در آن فرزندان در محیطی سخت و طاقت فرسا با تمرینات بدنی که آسیب های فیزیکی به همراه دارد را در مقابل شهر که آسایش و تن پروری را به ارمغان می آورد یا آموزش به دور از حضور رسانه و سیستم های آموزشی یک بعدی و فراگیری آزاد فرزندان را در مقابل سیستم آموزشی دولتی که البته این موضوع یکی از چالش های آموزشی جهان امروز است. داستان را می توان به دو بخش تقسیم کرد بحش اول زندگی بن و فرزندانش در طبیعت است و بخش دوم چالش ورود آنها به جامعه و راس به خوبی تفاوت و حفره های این دو فضا را به تصویر می کشد. البته راس حتی در درون فضای طبیعت هم سعی می کند برخی مشکلات شیوه آموزشی بن را به چالش بکشد مانند آسیب های فیزیکی فرزندان در تمرینات یا اعتراض رلیان نسبت به بن در عدم حمایت از لسلی اما راس بزرگترین چالش تربیتی بن را در ورود آنها به جامعه برای حضور در مراسم خاکسپاری مادر به تصویر می کشد و این سوال را مطرح می کند که آیا تربیت فرزندانی نخبه در محیطی جدا با توجه به مشکلات آنها در ارتباط های اجتماعی می تواند مفید باشد؟ و هر چند نوعی جانبداری از شیوه تربیتی بن دارد اما به خوبی این حفره ها را نیز به تصویر می کشد.

کاپیتان خارق العاده را می توان یک اتفاق در فیلم های درام به حساب آورد و در زمانی که هالیوود پر از داستان های علمی و تخیلی و درام های سطحی شده نگاهی نو به روابط انسان ها دارد و فیلمی تامل برانگیز است که می تواند مخاطب خود را به خوبی به چالش بکشد. 



یک پدر به منظور اینکه فرزندانش از دنیای ماشینی خودشان خارج شده و معنای واقعی زندگی را درک کنند، سفری را به همراه آنان به جنگل های شمال آمریکا آغاز می کند اما ...