نقد فیلم پرندگان, The birds, هیچکاک می آید

۴ سال پیش

۲۹ فروردین ۱۳۹۷

مهیار محمد ملکی

امتیاز منتقد به این اثر: ۹ از ۱۰

نقد و بررسی فیلم پرندگان ساخته هیچکاک منتقد و تحلیلگر:مهیار محمد ملکی    در سری فراسوی نقد قرار است با هم نگاهی به آثار برتر کلاسیک دنیا داشته باشیم و انها را یک به یک از سه منظر نقد و بررسی کنیم  متن.فرامتن و صد البته بحث تکنیکال و در جمع بندی چگونگی  فرم و القای حس را مورد بحث و بررسی قرار دهیم در جلسه اول قرار است نگاهی به بحث برانگیز ترین ساخته هیچکاک یعنی پرندگان داشته باشیم  اما قبل هر چیز لازم میدانم که با هم  یک مرور مختصری بر معرفی...

کارگردان : آلفرد هیچکاک

هجوم پرندگانی وحشی و تلاش برای بقا

نقد و بررسی فیلم پرندگان ساخته هیچکاک

منتقد و تحلیلگر:مهیار محمد ملکی


  

در سری فراسوی نقد قرار است با هم نگاهی به آثار برتر کلاسیک دنیا داشته باشیم و انها را یک به یک از سه منظر نقد و بررسی کنیم 

متن.فرامتن و صد البته بحث تکنیکال و در جمع بندی چگونگی  فرم و القای حس را مورد بحث و بررسی قرار دهیم در جلسه اول قرار است نگاهی به بحث برانگیز ترین ساخته هیچکاک یعنی پرندگان داشته باشیم 

اما قبل هر چیز لازم میدانم که با هم  یک مرور مختصری بر معرفی اثر داشته باشیم 

پرندگان محصول سال 1963 آمریکا و به کارگردانی آلفرد هیچکاک میباشد 

از بازیگران و نقش آفرینان این اثر میتوان به تیپی هدرن.راد تیلور.جسیکا تاندی و رونیکا کارترایت .سوازنه پلشت .اتل گریفیس اشاره داشت 

این اثر را میتوان در گونه یا ژانر تریلر و دلهره آور قرار داد 

در ادامه با بنده مهیار محمد ملکی و نقد و بررسی پرندگان همراه باشید 

از تیتراژ اغازین شروع کنیم با یک قاب شلوغ و پر از رفت و امد پرندگانی طرف هستیم که قصد  تغییر در روند طبیعی شکل گیری اسامی روی پرده سینما را دارند 

به عبارت دیگر میتوان از همان اول به این باور و درک رسید که هیچکاک به بهانه حضور پرندگان به دنبال ایجاد تغییرات در ساختار فکری بشر است 

 در پرده اول  که ما ان را پیش در امد مینامیم حضور پرندگان در فی مابین فضای قصه حکم بذر کاشته شده ای را دارد که قرار است هیچکاک ان را در بخش های پایانی درو کند 

قصه با شخصیتی به نام ملانی دنیلز با بازی تیپی هدرن آغاز میشود زن نسبتا آرام و یا سرخوشی که به دنیای پیرامونش بی توجه  بوده و تمام توجهش روی اهداف زندگی شخصی خودش است اینکه هیچکاک برای معرفی و پیشبرد قصه اش دست به دامن دو پرنده مرغ عشق میشود جز نکاتی است که بدون شک نمیتوان از ان ساده گذشت ساختار روایی و متنی قصه همان عاشقی ها ی اتفاقی شنیده شده و همان ترس دیده شده ناشی از هجوم موجوداتیست که روزی شیرین و دوست داشتنی بوده اند اما امروز از جهنم هم جهنمی ترند و بنده باور دارم که اگر بخواهیم ساخته ایشان را با یک اثر امروزی مقایسه کنیم بدون شک چندین پله عقب تر میایستند که البته قابل درک است اما چیزی که پرندگان را پرندگان کرده است مباحث فرامتنی و ایدئولوژیک کار است 

هیچکاک در این کار از المان هایی همچون کلاغ سیاه و مرغ دریایی و حتی پرندگان زینتی سیاه استفاده کرده است نکته ای که در همین ابتدا توجه ما را به خودش جلب میکند تنوع گونه های پرندگان است 

از گذشته تا به امروز مرغ دریایی همیشه نماد یک پرنده نجات بخش   بوده است پرنده ای که در پهنای بی کران اقیانوس برای  ساکنین در مانده یک  قایق شکسته نشانگر وجود امید  و ساحل بوده است اما مشاهده میکنید همین مرغ دریایی اینجا در کنار کلاغ سیاه که پرنده ای منحوس است قرار گرفته است و پا به پای یکدیگر در تلاش هستند تا والیوم وحشت و ترس را به مرور در ساخته پیش رو ازدیاد بخشند 

اما اینکه چرا این پرندگان حمله میکنند ؟اساسا موضوع بحث هیچکاک نبوده است وی در این اثر از هجومی صحبت کرده است که اولین ضربه اش به پیشانی ملانی بوده است درست جایی که مرکز تعقل و فکر است 

هیچکاک با یک مستر شات و نمای عمومی تصاویری گویا از شهر کوچک  ساحلی را به نمایش میگذارد که مردم آن  در روز مرگی کامل به سر میبرند ملانی با روحیه عجیب و ساختار فکری خاصش به این شهر میاید تا مردمان این شهر را که به نوعی جامعه امریکا قلمداد میگردند دچار ریزش فکری و تثبیت عقاید جدید کند اما تمام این اتفاقات ناخواسته انجام میپذیرد هیچکاک برای پیشبرد صحیح قصه اش و القای بهتر ترس سعی دارد در پرده اول به واکاوی دقیقی در رابطه با خصوصیات و ویژگی های پرندگان بپردازد و موارد را یک به یک بازگو کند موضوعاتی همچون زمان پوست اندازی پرندگان .

مواردی که همه دال بر ظاهر ماجراست به نوعی وی تصمیم داشته با غرق کردن تماشاگر در ساختار ظاهری کارش که همان سینمای سرگرم کننده است او را به عمد از مفاهیم زیر ساختی اش دور کند منتها این تعمد خودش در انتها ذهن مخاطب را به چالش میکشد و سوالات بی شماری در ذهن وی شکل میدهد  که هیچکاک  انها را بی جواب میگذارد خود بی جواب گذاشتن سوال ها باعث هدایت درست مخاطب از متن به فرا متن میشود این فرار موضوعی فهم و دقت بالای  کارگردان را نشان میدهد 

همانطور که در بخش های اغازین شاهد هستیم دو مرغ عشقی که ملانی برای میچ میبرد پرندگانی در قفس هستند و در نتیجه ارتباطی با دنیای بیرون ندارند هیچکاک این دو پرنده را مقابل تهاجم مهیب پرندگان وحشی قصه اش قرار میدهد و ما از این مقایسه به فهم این موضوع میرسیم که این دو پرنده در بهترین حالت تقلید گر اعمال خوب و بد انسانی هستند اساسا تقلید کردن یا مقلد داشتن موضوعیست که اگر کور کورانه و بدون اگاهی شکل بگیرد به نابودی میانجامد موضوعی که هیچکاک روی تشریح و طرح ان در دل قصه بسیار تاکید دارد


عاشقانه


ای که هیچکاک در این اثر مطرح میکند پر اهمیت ترین قسمت قصه اش را تشکیل میدهد ملانی و میچ قبل از ازدواج تحت تاثیر اتفاق پیش امده خانواده ای را کنار هم زودتر از موعد شکل میدهند نکته ای که بسیار جالب توجه است اعضای تشکیل دهنده این خانواده است ملانی و میچ .مادر میچ و کتی خواهر میچ .هر کدام از نسلی جدا با عقاید و تفکرات خاص خود هستند که در این فروپاشی شهر یا تفکر  نقش موثری برای نجات و ابقای شهر دارند به نوعی از همان ابتدا ما شاهد یک نیروی بازدارنده از سوی اهالی شهر هستیم چرا که این  فروپاشی ویا تغییر عقاید به قدری نتایج مهلکی را با خود به همراه دارد که همگی از ترس مواجه نشدن  با آن سعی به پنهان کردن خود دارند ملانی در باجه تلفن و شخص دیگر در فروشگاه .

در پرده ها ی دوم و سوم که بحران و پس از بحران را مشاهده میکنیم شهر در شعله های اتش میسوزد و همه این ها از پی او وی یک پرنده به نمایش در میاید 

از انجا که در این اثر هیچ مرگی به اندازه یک مرگ تلخ نیست میتوان به این حقیقت رسید که اتفاقا هیچکاک کنار پرندگان ایستاده است و پرنده ها عنصر مثبت قصه اش هستند 

عناصری که با یک دلیل نامعلوم که مهمم نیست به دنبال تغییر در شیوه تفکرات ادمی و بنیان نهادن اصولی دوباره هستند 

هیچکاک در قصه اش از انقلاب فکر و از راه جدید صحبت میکند از این میگوید که اگر یک راهی چند بار و چند بار طی شد و جواب نگرفتیم شاید کلا راه را اشتباه امده ایم شهامت برگشتن را داشته  باشیم 

همانطور که قبلا عرض شد تنوع گونه های پرندگان یاد اور این موضوع است که هیچکاک اینبار تمامی بخش ها یک ذهن را مورد هدف قرار داده است خوب و بد زشت و زیبا لاجرم باید دچار تغییر شوند و این تغییر ماحصلش ظهور یک فکر نو و یک حرکت جدید است این دقیقا موضوعیست که در سکانس پایانی زمانیکه ما با ازدحام شدید  و اتش بس پرندگان  مقابل خانه مواجه میشویم هیچکاک با گرگ و میش صبحش نوید یک شروع تازه  و سر باند پیچی ملانی انهم از قسمت پیشانی    پیام ترمیم و یا تغییر تفکرات ادمی تحت تاثیر اتفاقات پیش امده  را میدهد   ضمن اینکه شخصیت های اثر پیش رو  تصمیم به برنگشتن یا فرار از شهر ساحلی را نمیگیرند و این حرکت رفت و برگشتی به معنای نتیجه بخش بودن انقلابی است که وی در قصه اش به نمایش گذاشته است 

دیالوگ نویسی ها در فی مابین فیلم بسیار پر رنگ جلوه میکنند برای مثال در بخش هایی از اثر پیش رو ما با این دیالوگ ها  از مردم که  تحت تاثیر هجوم پرندگان هستند  مواجه میشویم که میگویند 

 ((پرندگان صدو چهل میلیون سال  صبر کردند تا علیه بشر جنگ راه بندازند !))

یا جایی دیگر 

((باید به اونها شلیک کنیم کلاغ ها لاشخورند مثل بقیه حیوانات))

از همین دو تا دیالوگ میتوانیم به فهم چند موضوع برسیم 

اول اینکه هیچکس به دنبال  فهم دلیل این اتفاق به معنای کسب اگاهی نیست 

دوم اینکه همیشه در همه جای دنیا افرادی زورگو وجود داشتند که فکر میکردند میتوانند با توپ و تفنگ و تیر صدای انقلاب را خفه کنند

سوم اینکه انها حتی حاضر نیستند باور کنند که همه این پرندگان کلاغ ها نیستند بلکه مرغان دریایی هم در این انقلاب شریک هستند به این معنا که صدای این حرکت از بخش های مختلف جامعه شنیده میشود اما گوش شنوا وجود ندارد 

اینکه هیچکاک سکانس حمله پرندگان را با ان ریزبینی خاصش در بیرون مدرسه  به نمایش میگذارد اینکه پرندگان فقط سر های بچه ها را مورد حمله قرار میدهند  همه اینها دال بر این موضوع است که هجوم تغییرات فکری باید از مدارسی اغاز شود که ترویج کننده اگاهی و اطلاعات حکومتی میباشند به عبارت دیگر انچه را که ما میخواهیم یاد بگیر و انچه را که نمیخواهیم نه .

در همه جای اثر شاهد این موضوع هستیم که پلیس به عنوان مجری قانون و یا  به تعبیر دیگر حاکمیت سعی دارد این هجوم و حمله را چیزی غیر از مسائل درک شده مردم فرض کند 

به معنای دیگر علاقمند است این نا اگاهی و خیال غلط  را بین مردم عمومیت بخشد 

در بخش های پایانی میبینیم که اتش داخل شومینه راهی جز خاموش شدن ندارد این در حالیست که قبلا خانه میچ و مادرش به عنوان یکی از نقاط امن شهر  کوچک ساحلی معرفی گشته است و در و پنجره ها که نماد ارتباط با دنیای بیرون هستند همگی به دلیل تهاجم سراسری پرندگان بسته شده اند اما با همه این تفاسیر پرندگان راه خود را پیدا کرده و از طریق اتاق زیر شیروانی هجوم میاورند و سر ملانی را مورد هدف قرار میدهند   این بدین معناست که که اگر حکومت یک کشور در جهت عدم اگاهی مردم کشورش همه راه ها را هم ببندد باز  هم راه برای نفوذ به افکار مردم و اگاهی بخشیدن به انها وجود دارد 

جمع بندی پایانی :

پرندگان جز ان اثار کلاسیکی است که قطعا تماشایش را به شما عزیزان توصیه میکنم چرا که این اثر در زمان ساخت خودش توانست تماشاگر را هم از لحاظ قصه و هم تکنیک و هم مباحث فرامتنی با خود همراه کند 

نمره ارزشیابی از ده :9


#مهیارمحمدملکی


نقدهای مرتبط با این اثر

مهیار محمد ملکی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
خانم یایا (Miss Yaya)
نقد و بررسی فیلم خانم یایا  منتقد وتحلیلگر:مهیار محمد ملکی #مهیارمحمدملکی عبدالرضا کاهانی  بعد از توقیف ارادتمند نازنین بهاره تینا، سعی دارد با ساخت یک اثر برون مرزی به نام خانم یایا تمام دغدغه خود را بر سر مساله سانسور و اساسا حذف در سینمای ایران به چالش بکشد اما زمانیکه این بزرگوار به تشریح و طرح این موضوع میپردازد در میابد که همین مساله ابعاد گسترده ای از زندگی مردم مارا دربرمیگیرد منتها مشکل اینجاست تمام این قضایا میتوانست به شکل کاملا...ادامه مطلب
مهیار محمد ملکی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
خجالت نکش
   نقد و بررسی خجالت نکش منتقد و نویسنده:مهیار محمد ملکی در این نقد  و بررسی قصد داریم با هم نگاهی به خجالت نکش داشته باشیم اثری که سعی دارد ضمن طعنه زنی های سیاسی  به رسالت اصلی خود یعنی کمدی و سرگرمی وفادار باشد با من مهیار محمد ملکی و نقد و بررسی خجالت نکش همراه باشید  قبل ورود به بحث فیلم بد نیست بدانیم پایه و اساس کمدی موفق از کجا شکل میگیرد یا به عبارت دیگر کمدی موفق دارای چه شاخصه هاییست؟ اجازه بدید با شما خیلی سرراست و بدون رودربایستی...ادامه مطلب
مهیار محمد ملکی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
تنگه ابوقریب (The Lost Strait)
یادداشتی برای فیلم تنگه ابو قریب #مهیارمحمدملکی ژانر دفاع مقدس اصطلاحی است که برای اولین بار در سال ۱۳۶۰  دربحبوحه جنگ ایران و عراق ،بین اهالی سینما ومردم کشورمان رواج پیدا کرد اساساپیشینه این ژانر سینمایی ومحصولات تولید شده مربوط به ان را میتوان به دو بخش تقسیم کرد بخش اول  مربوط به آثاریست که از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ تولید شدند همانند نینوا (۱۳۶۳-رسول ملاقلی پور ) آوای غیب (۱۳۶۳-سعید حاجی میری) عقاب ها(۱۳۶۴-ساموئل خاچیکیان) کانی...ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
آرشیا صحافی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
شکار (The Hunt)
کار اما به اینجا ها ختم نمیشود و فشار روانی و اندوه آنقدر بر لوکاس چیره میشود که شریک زندگی اش و همخانه اش را هم بیرون میاندازد;زیرا وی سوال کرده بود: "آیا تو واقعا با آن دختر کاری کرده ای ؟" اینبار اما این واکنش لوکاس به گنجایش شخصیت او بر میگردد و این قابلیت را دارد که اینگونه واکنش نشان دهد و اینگونه آن دختر را از خانه اش بیرون سازد.به اعتقادم این واکنش از یک منطق پذیری دراماتیک بهره میبرد که به درستی از آن استفاده شده است. همینجا بهتر است...ادامه مطلب
پلتفرم (The Platform)
پلتفرم دارای یک جهان بینی استعاره ای ترسیمی از ماهیت بشر است که علیرغم قرارگیری در ژانر وحشت ممکن است ترس آنی برای مخاطب ایجاد نکند اما ترس عمیقِ ادراکی ایجاد می کند که تامل و تفکر ژرفای مضمونی آن ترس را در ضمیر ناخودآگاهِ مخاطبِ عالی بنا می نهد.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده