نقد فیلم توران خانم (مستند), مستند ببینیم!

۳ سال پیش

۶ تیر ۱۳۹۷

هومن نشتائی

امتیاز منتقد به این اثر: ۷ از ۱۰

«مستند» همیشه ژانری در فیلم سازی بوده که مورد استقبال تعداد زیادی قرار نگرفته است و طرفداران کمی دارد. اما هنوز در سراسر دنیا علاقه‌مندان خود را دارد و تعدادی عاشقانه پیگیر مستندهای روز هستند و تعدادی عامدانه در حال ساخت مستند. یکی از آن افراد رخشان بنی اعتماد است، که در مستند سازی شهره است و در تمام کارهای داستانی‌اش نیز ردی از مستند پیدا می‌شود. ایندفعه دست به دست مجتبی میرتهماسب داده است و مستند «توران خانم» را کارگردانی کرده است. مستند...

کارگردان : رخشان بنی‌اعتماد و مجتبا میرتهماسب
- /۱۰
امتیاز سلام سینما

از ۰ رای

امتیاز دهید :

توران میرهادی، معمار نهادهای کودکی و مادر علمِ تعلیم و تربیت نوین در ایران و بنیان‌گذار مدرسه فرهاد، شورای کتاب کودک و فرهنگنامه کودکان و نوجوانان است. در این فیلم، تلاش‌ها و نگرانی‌های توران‌خانم در واپسین سال‌های زندگی‌اش را برای تداوم کارها و رشد کودکان این سرزمین خواهید دید.

«مستند» همیشه ژانری در فیلم سازی بوده که مورد استقبال تعداد زیادی قرار نگرفته است و طرفداران کمی دارد. اما هنوز در سراسر دنیا علاقه‌مندان خود را دارد و تعدادی عاشقانه پیگیر مستندهای روز هستند و تعدادی عامدانه در حال ساخت مستند. یکی از آن افراد رخشان بنی اعتماد است، که در مستند سازی شهره است و در تمام کارهای داستانی‌اش نیز ردی از مستند پیدا می‌شود. ایندفعه دست به دست مجتبی میرتهماسب داده است و مستند «توران خانم» را کارگردانی کرده است.

مستند توران خانم، روایتگر زندگی توران میرهادی است. زنی که با تمام سختی‌ها و موانع برای کشور به ویژه بچه‌های کشور خود تلاش کرده است. در این مستند با دغدغه‌ها و نگرانی‌هایش در سال‌های آخر عمر که برای کودکان دارد رو به رو می‌شویم، و پشتکار و امید و انگیزه را از ایشان یاد می‌گیریم. اهمیت مستند در چنین فیلمی مشخص می‌شود. قهرمان و قصه‌ای قرار نیست خلق شود. قهرمان با قصه پر فراز و نشیب‌ش وجود دارد و ما فقط شاهد آن هستیم، تا کمی یاد بگیریم. مستند جایی اهمیت پیدا می‌کند که می‌فهمیم دیگر قرار نیست بگوییم «این فقط یه فیلم بود!». مستند قرار نیست غوغا و جنجال به پا کند و یا کار ویژه‌ای بکند برای اقناع مخاطب. مستند، واقعیت است. توران خانم قسمتی از وقایعِ روز است که هر روز با آن مواجه می‌شویم، اما بی تفاوت از کنارش می‌گذریم.

رخشان بنی اعتماد و مجتبی میرتهماسب، از میزانسن عجیب و غریب استفاده نکرده‌اند. از گروه فیلمبرداری چند صد نفری استفاده نکرده‌اند. حرف نمی‌زنند و نریشن در فیلم جایی ندارد. از اتفاقات و حوادث برای اقناع مخاطب سوءاستفاده نمی‌کنند. برای مثال فوت آقای مافی، بهانه‌ای نمی‌شود برای بوجود آوردن سکانس‌های تراژدیک، تا اشک مخاطب به زور ریخته شود و فیلم تاثیرش را بگذارد. فوت توران میرهادی، تبدیل به فرصتی برای سوءاستفاده از احساسات مخاطب نمی‌شود. فوت توران خانم، در فیلم جایی ندارد، چون توران خانم با کارهای بزرگی که انجام داده و تمام آثاری (نه فقط کتاب) که از خود به جا گذاشته جاودانه شده است. چه بسا توران خانم برای تعداد زیادی که او را نمی‌شناختند (از جمله نگارنده)، تازه زنده شده است. در این فیلم گزافه گویی شکل نمی‌گیرد و همه چیز به اندازه است. همین باعث می‌شود تا مخاطب با فیلم کنار بیاید و آن را یک نصیحت تلقی نکند. مستند در شکل گیری علم و فرهنگ نقش زیادی بازی می‌کند، و می‌تواند به آگاهی مردم (و مسئولین) کمک بسزایی بکند، اما متاسفانه بدلیل نداشتن مخاطب زیاد، دست خالی مانده است. این مستند باعث می‌شود تا اهمیت مسائل بسیاری را درک کنیم، که یکی از آنها دیدن مستند است. برای شکل گرفتن مستند کسی مانند توران میرهادی و کسی که بتواند او را ببیند و او را تصویر کند کافی است، تا بفهمیم که قهرمانانی در این دنیا وجود دارند که ظاهر عجیب و غریب و خاصی ندارند.

اکران اینترنتی توران خانم اتفاق مثبتی بود. از طرفی آشنا شدنِ بیشتر و از طرفی آشتی با مستند کاری بود که این مستند تا حدی در آن موفق بود. از طرفی هم آشنا شدن مردم با روشی جدید از اکران خارج از لطف نبود، که استقبال کمی هم نداشت. اکران اینترنتی ایده هوشمندانه‌ای بود برای مردمی که با مستند و سینما قهر کرده‌اند. به امید تکرار این اتفاقات. متاسفانه زمانِ کم اکران این فیلم دلسرد کننده بود. همانطور که عمرِ کوتاهِ توران میرهادی دلسرد کننده بود. توران میرهادی باید هزاران سال و چه بسا بیشتر عمر می‌کرد.


نقدهای مرتبط با این اثر

هومن نشتائی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
تنگه ابوقریب (The Lost Strait)
«بهرام توکلی» از کارگردانان نام آشنا که همیشه فیلم‌های بحث برانگیزی می‌سازد، حالا تنگه ابوقریب را ساخته است. فیلمی که خود جای بحثِ بسیاری دارد. از کارگردان و ترکیب بازیگری و تهیه کننده و سرمایه گذار گرفته تا موضوع و ژانر فیلم. اغلب فیلم‌های این کارگردان با واکنش خوبی مواجه شده، اما حالا باید ببینیم که آیا بهرام توکلی در ساختِ فیلم جنگی (که ساخت چنین فیلم‌ی از او انتظار نمی‌رفت) هم موفق بوده یا خیر؟ اولین چیزی که بعد از دیدن این فیلم می‌توان...ادامه مطلب
هومن نشتائی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
بیدار شو آرزو
قبل از هر چیز، اکرانِ «بیدار شو آرزو» ما را به این فکر وا می‌دارد که چه حادثه‌ای باید رخ دهد تا فیلم‌های توقیفی اکران شوند؟ یعنی ما باید منتظر حادثه‌ای مانند زلزله باشیم که به فکر بیفتند که یک فیلم صلاحیت اکران را دارد یا ندارد؟ این فیلم مگر چه نکته‌ی مهمی داشت که در زمان زلزله بم اکران نشد و حالا بعد از 13 سال، بعد از زلزله کرمانشاه اکران می‌شود؟ شاید اکران همین فیلم 13 سال پیش می‌توانست مردم و مسئولین را آگاه‌تر کند، که زمان زلزله کرمانشاه...ادامه مطلب
هومن نشتائی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
آن سوی ابرها (Beyond The Clouds)
مجید مجیدی، کارگردانی نام آشنا که فارق از هر چیز، هر فیلمی که بسازد، برای مخاطب کنجکاوی برانگیز است. شاید اولین و مهم‌ترین دلیل برای انتخاب «آنسوی ابرها» همین باشد. نشستن به تماشای فیلمی که از آن انتظار بالایی می‌رود. نشستن به تماشای اثری از کارگردانی که خیلی مواقع ما را شگفت‌زده کرده است. متاسفانه این فیلم دقیقا بر خلاف فیلم قبلیِ این کارگردان («محمد رسول اللّه»)، شرایط اکران مطلوبی ندارد. دلیل‌ش تا حدی مشخص است. البته موضوع‌مان این نیست....ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
گشت ارشاد 3
بهنام بانی و شادمهر عقیلی هرچند بلحاظ موسیقایی، کاملا متفاوت از یکدیگرند ولی در تجربه بازیگری یک وجه اشتراک دارند که به نوعی خوش‌شانسی آنها محسوب می‌شود.ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب
پسر - مادر (son - mother)
«مهناز محمدی» کارگردانی خوش‌سلیقه است که شوق او برای پرداختن به مسائل اجتماعی مرا به یاد «رخشان بنی اعتماد» می‌اندازد. او یک گروه فنی بسیار حرفه‌ای را در کنار خود دارد. یکی از آنها فیلمبردار «پسر-مادر» یعنی «اشکان اشکانی» است که موقعیت‌های ساده را نورپردازی خلاقانه‌ی خود تبدیل به سکانس‌های رویایی می‌کند و اتمسفری خلاقانه را به فضای فیلم می‌بخشد.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده