از تنهایی مُردن

یک سال پیش

June 1, 2021

   «چنان نا کام که خالی از آرزو» اثری شاعرانه درباره مادر است . به عقیده بسیاری این کتاب پیتر هانتکه بهترین اثر او است اگر چه اهدا جایزه نوبل به او با حواشی بسیاری همراه شد اما به باور من نوبل...

  

«چنان نا کام که خالی از آرزو» اثری شاعرانه درباره مادر است . به عقیده بسیاری این کتاب پیتر هانتکه بهترین اثر او است اگر چه اهدا جایزه نوبل به او با حواشی بسیاری همراه شد اما به باور من نوبل کمترین تقدیری است که از چنین داستانی می توان کرد . نگاه فمینیستی در این داستان از یک حمایت طرد شده نشات می گیرد . هانتکه این داستان را پس از چند هفته از مرگ مادرش به نگارش در آورده و به گفته خودش داستانی است که  در آن خود ، نویسنده ، را کنار گذاشته . 

*فمینیست

عمده تفاوت نگارش هانتکه در نگاه او به سوژه ها است . مشخصا در «چنان ناکام که خالی از آرزو» نویسنده به درجه ای از فروتنی ، یافتن هیچ از خود ، رسیده که مادرانه برای تنهایی مادرش نوشته . این مسئله بسیار مهمی است . آن هم هنگامی که قرار است از کسی بنویسیم که وجودش همه وجود ما است . همانطور که در بالا به آن اشاره کردم نگاه فمینیستی در این اثر حاصل حمایتی است که هرگز نبوده و طرد شده است . هانتکه در جایی از داستانش جمله توماس برنهارد را می آورد : زن به دنیا آمدن در چنین اوضاع و احوالی از همان ابتدا مرگ آور بود . اگرچه به عقیده خودش این جمله هیچ ربطی به ادبیت داستان ندارد اما نشانه ای است از احساسات زنانه یک مرد . انسان به ذات می تواند خود را جای اشیا و یا جانداران دیگر قرار دهد و به گونه ای نقش خود را خوب بازی کند که کمترین تفاوتی احساس نشود . آنچه در این داستان هانتکه انجام داده است جایگزین کردن خود جنسیتی است . در واقع لفظ زنانه ای که نویسنده به کار می برد نه تنها حاصل روایت زندگی زنی است که برای نویسنده قهرمان بوده بلکه خالق او نیز هست . مواضع هانتکه همواره نامتعارف و بحث برانگیز بوده اما آنچه این داستان را مهم می کند موضع نویسنده  نیست بلکه یک نوش دارو پس از مرگ سهراب است . مادر خودکشی کرده و دیگر هیچ داستانی نمی تواند او را زنده کند . 

*عشق 

این جمله از صفی یزندانیان درباره نقد آثار سینمایی بدجور به «چنان ناکام که خالی از آرزو» می چسبد : هرگاه درباره اثری می نویسم گویی با هیجان و آب و تاب زیاد از یافتن یک عشق برای دوست صمیمی ام صحبت می کنم . بر این باورم که هانتکه نیز هنگام نگارش این داستان احساس نابی را که از اندوه مرگ مادرش به دست آورده با برقص درآوردن کلمات بیان می کند . البته در سراسر داستان هیجان خود را کنترل کرده و بدون کوچک ترین اشاره ای به خود ، کلمات را در دهان مادر می گذارد و حرف می زند . مادری که خودکشی کرده و باور آن همچنان برای نویسنده سخت است ، چرا که یک قهرمان هیچ گاه خودکشی نمی کند . عشق به مادر باعث شده است که پیتر هانتکه در این داستان قوانین اسطوره ای قهرمان را تغییر دهد . قهرمان در کتاب او کسی است که خودکشی می کند . حاصل خودکشی در تنهایی مردن است و این تنهایی از سر عدم تحمل خود نیست ، از نظر روانشناسی کسانی که توانایی عدم تحمل خود را به واسطه یک بیماری روانی یا ... نداشته باشند دست به خود کشی می زنند ، بلکه نمایشی است برای عدم تحمل دنیا . نمونه اعلای آن در ادبیات فارسی را می توان «بوف کور» صادق هدایت عنوان کرد . هدایت در داستانش شکلی از ناتوانی را نمایش می دهد که به شخصیت مربوط نمی شود بلکه به کنش دیگران مرتبط است . در «چنان ناکام که خالی از آرزو» شما به عنوان خواننده با ساختاری از واژه ها آشنا می شوید که هرگز نمی توانید مثالی برای آن بیاورید و چنین ساختاری تنها حاصل یک اندوه بزرگ مانند مرگ مادر است . 

نویسنده : علی رفیعی وردنجانی


پربازدیدترین مقاله‌ها

مبحث فرم در سینما


مفهوم فرم در سینما و هنر:

حسادت چگونه سینمای ایران را تخریب (نقد) می کند


  برادران لیلا فیلمی از سعید روستایی است که پیش از این دو فیلم خوب «ابد و یک روز» و «متری شیش و نیم» را ساخته است. مسئله این یادداشت درام ۳ ساعته سعید روستایی نیست؛ که عمیقا شگفتی بزرگی برای سینمای...

مهم ترین کمپانی فیلمسازی مستقل هالیوود در این سال ها: ...


کمپانی فیلمسازی ای ۲۴ یا آ۲۴ را می‌توان یکی از موفق‌ترین شرکت‌های فیلمسازی و سرگرمی مستقل آمریکایی دانست. بگذارید روی واژه مستقل تاکید کنیم چراکه اصلی ترین وجه تمایز آ۲۴ با باقی کمپانی های بزرگ...

انواع پلان در سینما (قسمت اول)


اگر یک فیلم سینمایی و داستان آن را به یک «مقاله» تشبیه کنیم، هر پلان یا نما کاربرد یک «کلمه» را در این متن خواهد داشت. با اتصال پلان‌ها (کلمات)، یک صحنه (پاراگراف) و از توالی صحنه‌ها، سکانس (فصل یا...

What You Need to Know About the Full Spectrum Delta-8 ...


There are many benefits of Delta-8 THC and other full spectrum Delta-8 products. In order for these products to be categorized as 'cannabis', they need to contain the same levels of THC as...

نقش آفرینی سینما در مقابله با فساد (نوشتاری طنز در ...


همانگونه که علمای اعلام و اساتید محترم مستحضرند تمامی جوامع از آسیب فساد های اقتصادی و سیاسی در معرض گزند و آسیب هستند.

نظرهای منتشر شده