یادداشتی بر فیلم جوکر, Joker, نهیلیسم در توده نزدیک به صفر

۲ ماه پیش

۸ شهریور ۱۴۰۰

یادداشت کوتاهی برای دعوت به خوانشی فرانکفورتی از سینمای تجاری امریکا

- /۱۰
امتیاز سلام سینما

از ۰ رای

امتیاز دهید :

یک کمدین ناموفق دیوانه شده و تبدیل به یک قاتل روانی می شود.

 سال ها پیش والتربنیامین در مقاله ی مشهور خود"هنر در عصر بازتولید مکانیکی اثر هنری"به از بین رفتن هاله اثر هنری با اختراع و رشد سینماتوگراف اشاره داشت، اما همچنان جایگاه سینما را به عنوان هنر توده ای و یک سرگرمی که توده مردم با پرداخت بهای کمی به اندازه ی یکسانی همچون قشر سرمایه دار لذت ببرد ستایش می کرد و همچنین به تاثیر کمدی کارگری چاپلین اشاره داشت، چندی بعد تئودور آدورنو فیلسوف همرزم بنیامین در مکتب فرانکفورت با پاسخ انتقادی خود اشاره داشت که خندیدن طبقه ی فرودست جامعه به کمدی چاپلین نوعی سادیسم بورژوازی محسوب می شود. چنانچه در یکی از سکانس های مهم فیلم جوکر زمانی که آرتور فلک از میان توده معترض به سیستم سرمایه داری گاتهام گذر می کند با ورود او به سالن سینما شاهد قهقهه های سادیستیک جماعت بورژوا به modern timesچاپلین هستیم اما فلک برای لحظه ای هم که شده صمیمانه در کمدی اسلپ استیک چاپلین غرق می شود، هر چند افسوس که این لحظه گذراست!
جوکر تاد فیلیپس وامدار چند اثر مهم سینماست، تکانه هایی از رابطه اودیپ گونه قاتلین سریالی و مادرانشان همچون "روانی"هیچکاک، آنارشی آثار اولیه اسکورسیزی "خیابان های پایین شهر"و"راننده تاکسی"که سرخوردگی های آرتور فلک در قسمت هایی به شدت به تراویس بیکل راننده تاکسی و روپرت پاپکین سلطان کمدی مانند می شود. فیلیپس همچنین از فیلمساز معاصر خود آرنوفسکی تاثیراتی گرفته که اسکیزوفرن رسانه ای"مرثیه ای برای یک رویا" را تداعی می کند!
در رابطه با ایدئولوژی فیلم باید عنوان داشت با اثر خطرناکی طرفیم. نه از این جهت که برای شورش گشنگان دال و مدلول منطقی دارد، بلکه بر عکس همیشه بیش از آنکه جوکر نماد آن شر دست نیافتنی باشد اینبار وجدان هم دارد و شر برای مقابله با خیر دروغین است تا جایی که در را برای خروج آنان که به ما آسیب نمیرسانند باز میگذارد و این حجاب وجدان در نهایت همه چیز را به آنارشی می کشاند. البته این آنارشی همه چیز هست و هیچ نیست. اسلحه را زیر گلویش میگذارد و شلیک نمی کند اما ضربه اش را میزند. شاید ژیژک به درستی در نوشته اش جوکر را با کازه میر مالوویچ و نهیلیسم نهفته در مربع سیاه و همان صفر مطلق قیاس می کند اما در پاسخ اینکه نهیلیسم شاید در هنر پذیرفتنی باشد اما در خیابان نه...باید عنوان داشت همیشه قدرت حقیقی جوکر در همین معنای صفر مطلق بوده و هست که دیگر هیچ برای از دست دادن ندارد! حال این اتفاقی ست که نهایتا در توده نزدیک به صفر مطلق (که شرایط این روزهای خودمان است) خواهد افتاد! 


اشکان کاتبی - زمستان 1398


نقدهای مرتبط با این اثر

خانه ای که جک ساخت (The House That Jack Built)
می توان گفت خانه ای که جک ساخت یکی از سه اثر مهم سال گذشته (در کنار کلایمکس و سوسپیریا) محسوب می شود، که هر سه فیلم انشعاباتی از فیلم کالت را در خود دارند و در عین حال اتمسفر بکر و ناب خودشان را خلق می کنند. این فیلم ها به همان اندازه جسورانه هستند که مولفانشان کله شق! بالاخص گسپار نوئه و لارس فون تریه که در طی این سال ها به عنوان فرزندان ناخلف سینمای مستقل اروپا شناخته شده اند و فون تریه که پس از حدودا هفت سال ممنوع الورود بودن به فستیوال کن...ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

پلتفرم (The Platform)
پلتفرم دارای یک جهان بینی استعاره ای ترسیمی از ماهیت بشر است که علیرغم قرارگیری در ژانر وحشت ممکن است ترس آنی برای مخاطب ایجاد نکند اما ترس عمیقِ ادراکی ایجاد می کند که تامل و تفکر ژرفای مضمونی آن ترس را در ضمیر ناخودآگاهِ مخاطبِ عالی بنا می نهد.ادامه مطلب
عرشیا برجعلی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پرندگان (The birds)
پس از شصت سال، هنوز مبهوت کننده و نفس گیر. کمتر فیلمی را مخصوصا در ژانر ترسناک میتوان پیدا کرد که حتی برای بار دوم، با وجود اطلاع تام بیننده از وقایع پیش رو، هنوز بتواند او را میخکوب کند. فیلم «پرندگان» هیچکاک شاهکاری است که با جلوه های ویژه اگزجره و به ظاهر پرطمطراق یا افکت های صوتی و موجودات خیالی مخاطب را به هراس نمی کشد، بلکه با چیزی این کار را می کند که شاید کسی فکر ترسیدن از آن را هم نکند!ادامه مطلب
انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب
امیررضا صفائی تبار
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پوست (skin)
اگر فیلم کوتاه حیوان را دیده باشید فیلم از همان مولفه ها و همان نمادها را دارد. نماد های بومی گرایی فیلم مانند شیر در فیلم می بینیم. بیان تعلیق و کشمکش های عمیق از خصوصیات خوب این فیلم است.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده