نقد فیلم پسر - مادر, son - mother, اثری خلاقانه از مهناز محمدی در اولین فیلمش

۶ ماه پیش

۵ اردیبهشت ۱۴۰۰

«مهناز محمدی» کارگردانی خوش‌سلیقه است که شوق او برای پرداختن به مسائل اجتماعی مرا به یاد «رخشان بنی اعتماد» می‌اندازد. او یک گروه فنی بسیار حرفه‌ای را در کنار خود دارد. یکی از آنها فیلمبردار «پسر-مادر» یعنی «اشکان اشکانی» است که موقعیت‌های ساده را نورپردازی خلاقانه‌ی خود تبدیل به سکانس‌های رویایی می‌کند و اتمسفری خلاقانه را به فضای فیلم می‌بخشد.

- /۱۰
امتیاز سلام سینما

از ۰ رای

امتیاز دهید :

روایتگر زندگی مادر تنهایی است که با دو فرزند خود زندگی می‌کند. مشکلات عدیده مالی و متزلزل بودن موقعیت کاری، او را ناگزیر می‌کند به ازدواج پیشنهاد شده فکر کند و میان تامین امنیت و جدایی از فرزند پسر دوازده ساله‌اش تصمیم بگیرد.

ترجمه اختصاصی سلام سینما

فیلم «پسر-مادر» که داستانش را ابتدا از زاویه‌ی دید مادر و سپس از زاویه‌ی دید پسر روایت می‌کند، یکی از غم‌انگیزترین داستان‌های سال‌های اخیر سینمای ایران است. بنظر می‌رسد که نمی‌توان پایانی را بر این شرایط جهنمی که حاصل قوانین عقب‌مانده، باور‌های ذاتی مردم ایران و تعصب غلط آنها در برابر زنان مستقل است را متصور بود. در این فیلم می‌بینیم که به دلیل تحریم‌های و فشارهای اقتصادی کارخانه مجبور به تعدیل کارکنان خود هستند. اگر این اتفاق برای زنی بیوه رخ دهد که یک پسر دوست‌داشتنی و یک دختر مریض دارد، مجبور می‌شود از میان آنها یکی را انتخاب کند. اینجاست که داستان «پسر-مادر» به اوج خودش می‌رسد و فشار وحشتناک اجتماعی را برای مخاطبان به شکلی واقع‌گرایانه، تبدیل به مسئله‌ای قابل لمس می‌کند. 

فیلمنامه‌ی «پسر-مادر» توسط نویسنده و کارگردان ایرانی «محمد رسول‌اف» که او را برای ساختن فیلم‌هایی مثل «دست‌نوشته‌ها نمی‌سوزند» و «لرد» می‌شناسیم، نوشته شده است. فیلمنامه‌ی او فرصت مهمی را به یک مستندساز و فعال حقوق زنان به نام «مهناز محمدی» بخشیده است تا اولین فیلم بلند سینمایی خود را بسازد. جذابیت «پسر-مادر» از نیمه‌ی دوم فیلم شروع می‌شود یعنی جایی که داستان از زاویه‌ی دید پسر روایت می‌شود. «مهناز محمدی» به خوبی از پس کارگردانی چنین فیلمنامه‌ی دشواری برآمده است.

زنی همیشه نگران به نام «لیلا عبدالهی»(رها خدایاری) کاراکتر اصلی داستان که به عنوان کارگر در کارخانه‌ای مشغول به کار است. این کارخانه که در آستانه‌ی ورشکستگی است، به دنبال تعدیل نیرو است اما چون «لیلا» یک زن سرپرست خانوار با دو بچه است، همواره او را از لیستی اخراجی‌ها کنار می‌گذارند. تأخیر او بدلیل نفرتش از سوار شدن اتوبوسی است که راننده‌ی آن فردی بدتیپ و مزاحم به نام «آقا کاظم»(رضا بهبودی) است. «آقا کاظم» از «لیلا» خواستگاری کرده است که پیرزنی به نام «بی‌بی»(مریم بوبانی) همسایه‌ی «لیلا» نیز دائماً به «لیلا» فشار می‌آورد تا درخواست او را قبول کند تا مشکلات مالی‌اش حل شوند. 

«آقا کاظم» شرطی گذاشته است که «لیلا» نمی‌تواند بپذیرد. «کاظم» یک دختر ده ساله دارد که دقیقاً همسن پسر «لیلا» یعنی «امیر»(ماهان نصیری) است و به دلیل رسومات و مسائل مذهبی آنها نمی‌توانند زیر یک سقف زندگی کنند. بنابراین شرط «کاظم» این است که «امیر» با آنها زندگی نکند. «کاظم» ارزش خود را هنگام بدحال شدن دختر «لیلا» نشان می‌دهد و او را سریعاً به بیمارستان می‌رساند اما در مجموع اشکالی که در داستان وجود دارد این است:"آیا واقعاً «لیلا» راهی بهتر برای ادامه‌ی زندگی خود بدون یک ازدواج بی‌عشق و ترک کردن پسرش ندارد؟". 

«خدایاری» در اجرای آن بخش از شخصیت‌پردازی «لیلا»ی پریشان که سعی می‌کند متانت به خرج دهد و از «کاظم» فاصله بگیرد به خوبی عمل می‌کند. در آن سمت «کاظم» هیچ واهمه‌ای از این ندارد که علاقه‌اش را به «لیلا» نشان دهد. همکاران «لیلا» در کارخانه، شایعاتی درباره‌ی ارتباط او و «کاظم» راه می‌اندازند و او را به دلیل عدم حضور در تظاهرات کارگران یک خبرچین می‌خوانند. آنها نامه‌ای را می‌نویسند و در ان ادعا می‌کنند که «لیلا» سرپرست خانوار نیست بلکه همسر «کاظم» است. این کار باعث می‌شود که «لیلا» از کار معلق شود تا تحقیقاتی صورت پذیرد. 

در نیمه‌ی دوم فیلم «امیر» را می‌بینیم که در مدرسه‌ی کودکان استثنایی یعنی جایی که «بی‌بی» آنجا کار می‌کند، زندگی می‌کند. هیچ اثری از مادرش نیست و نشانه‌هایی از اتفاقاتی که برای خانواده‌اش افتاده است، چندان دلچسب نیست. شاید به شکلی اتفاقی، «امیر» یادآور «ژان پی‌یر لو» در فیلم «چهارصد ضربه» است. موهای تراشیده و چشمان درست او حتی برای مدیران مدرسه هم آزاردهنده است. او در کنار سایر پسرانی که نمی‌توانند بشنوند یا صحبت کنند، در حال زندگی کردن است. او یک زندانی بی‌گناه است. 

«امیر» مانند یک یاغی، یک برونگرای باهوش است که به دنبال راهی برای فرار می‌گردد. او چند پسر دیگر را پیدا می‌کند که توانایی صحبت کردن دارند. وقتی او به یکی از آن پسرها می‌گوید که مادرش یک ماه دیگر می‌آید و او را می‌برد، آن پسر در جواب می‌گوید:"مادر من سه سال است که قرار است بیاید". در این لحظه «امیر» تصمیم می‌گیرد که سرنوشتش را تغییر دهد و برنامه‌ای برای فرار بچیند. 

«مهناز محمدی» کارگردانی خوش‌سلیقه است که شوق او برای پرداختن به مسائل اجتماعی مرا به یاد «رخشان بنی اعتماد» می‌اندازد. او یک گروه فنی بسیار حرفه‌ای را در کنار خود دارد. یکی از آنها فیلمبردار «پسر-مادر» یعنی «اشکان اشکانی» است که موقعیت‌های ساده را نورپردازی خلاقانه‌ی خود تبدیل به سکانس‌های رویایی می‌کند و اتمسفری خلاقانه را به فضای فیلم می‌بخشد. 

منبع: هالیوود ریپورتر

مترجم: وحید فیض خواه


نقدهای مرتبط با این اثر

خورش آلو با مرغ (Chicken with Plums)
«خورش آلو با مرغ» را می‌توان ماهرانه و مسرت‌بخش نامید. این فیلم مانند یک فرش دستبافت نفیس از خاطرات و نوستالژ‌ی‌های ایرانی در سال 1958، بیست سال از قبل از به وقوع پیوستن انقلاب اسلامی ایران است. «مرجان ساتراپی» و «ونسان پارونو» تصمیم گرفته‌اند تا رمان تصویری «ساتراپی» را تبدیل به یک فیلم لایواکشن کنند. خلاقیت هنری فیلمبردار و صحنه‌پرداز دست به دست هم داده‌اند و دوره‌ای از ایران را دریچه‌‌ای شاعرانه و خیالی به تصویر کشیده‌اند.ادامه مطلب
مجبوریم (No Choice)
«رضا درمیشیان» یکی از کارگردانان صاحب سبک در سینمای ایران است و «مجبوریم» یک نمونه‌ی دیگر از توانایی‌های او در ارائه‌ی یک نقد اجتماعی تند و تیز است. با اینکه این فیلم مانند «عصبانی نیستم» و «لانتوری» نمی‌تواند مخاطب را میخکوب کند اما فیلمی خوش‌ساخت با داستانی جذاب و درامی مبتنی بر حقوق انسانی در دنیای افراد بی‌خانمان تهران است. «مجبوریم» با مرکزیت زنان ساخته شده است و تضادی که بین حقوق زنان برخوردار و فقیر وجود دارد را به تصویر می‌کشد.ادامه مطلب
تی تی (TiTi)
«تی تی» تصویری فراتر از خط قرمزها درباره‌ی زنی متفاوت را به مخاطبانش ارائه می‌دهد. این نقش را «الناز شاکردوست» به شکلی فراموش نشدنی ایفا می‌کند. او یک بازیگر تلویزیونی که به مرور زمان مسیرش را مدیوم سینما پیدا کرد و اوج هنرنمایی او در نقش همسر یکی از سران القاعده در فیلم «وقتی که ماه کامل شد» بود.فیلمنامه‌ی که «آیدا پناهنده» به همراه همکار و تدوینگر همیشگی‌اش «ارسلان امیری» نوشته است، وقتی که «تی تی» جلوی دوربین است خیلی حرف‌ها برای گفتن دارد.ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

عرشیا برجعلی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پرندگان (The birds)
پس از شصت سال، هنوز مبهوت کننده و نفس گیر. کمتر فیلمی را مخصوصا در ژانر ترسناک میتوان پیدا کرد که حتی برای بار دوم، با وجود اطلاع تام بیننده از وقایع پیش رو، هنوز بتواند او را میخکوب کند. فیلم «پرندگان» هیچکاک شاهکاری است که با جلوه های ویژه اگزجره و به ظاهر پرطمطراق یا افکت های صوتی و موجودات خیالی مخاطب را به هراس نمی کشد، بلکه با چیزی این کار را می کند که شاید کسی فکر ترسیدن از آن را هم نکند!ادامه مطلب
انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب
امیررضا صفائی تبار
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پوست (skin)
اگر فیلم کوتاه حیوان را دیده باشید فیلم از همان مولفه ها و همان نمادها را دارد. نماد های بومی گرایی فیلم مانند شیر در فیلم می بینیم. بیان تعلیق و کشمکش های عمیق از خصوصیات خوب این فیلم است.ادامه مطلب
پلتفرم (The Platform)
پلتفرم دارای یک جهان بینی استعاره ای ترسیمی از ماهیت بشر است که علیرغم قرارگیری در ژانر وحشت ممکن است ترس آنی برای مخاطب ایجاد نکند اما ترس عمیقِ ادراکی ایجاد می کند که تامل و تفکر ژرفای مضمونی آن ترس را در ضمیر ناخودآگاهِ مخاطبِ عالی بنا می نهد.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده