نقد فیلم پریدن از ارتفاع کم, A minor leap down, بحران در نقطه عطف مادرانگی

۶ سال پیش

۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۴

نکاتی درباره «پریدن از ارتفاع کم»

کارگردان : حامد رجبی
- /۱۰
امتیاز سلام سینما

از ۰ رای

امتیاز دهید :

نهال که چهار ماهه حامله است، ناگهان می‌فهمد که جنین در شکمش مرده. او تصمیم می‌گیرد سکوت کند و به کسی چیزی نگوید.

«پریدن از ارتفاع کم» یک درام روان‌کاوانه از زندگی یک انسان است؛ انسانی که در بحران مسیری متفاوت را برای حرکت انتخاب می‌کند که البته سؤال و پرسش‌هایی را به‌دنبال دارد. حامد رجبی فیلم‌ساز جوانی است که قبل از این در نگارش فیلم‌نامه‌های «فصل باران‌های موسمی» و «پرویز» با مجید برزگر همکاری داشته است؛ فیلم‌هایی که هردو به مقطعی بحرانی از زندگی یک انسان می‌پردازند که در اولی یک پسر نوجوان و در دومی یک پیرپسر فربه است و هردو دست به کارهایی می‌زنند که برآمده از روان‌شناسی آن موقعیت و منحصر به خودشان است. این‌بار رجبی تصمیم گرفته این بحران را از زاویه نگاه یک زن ترسیم کرده، بسط دهد و کنش و واکنش‌های او را در این موقعیت به تصویر بکشد که نه تکرار تجربه‌های قبلی، بلکه حرکت در عرصه‌ای جدید، هم به جهت درام‌پردازی و هم به جهت روان‌شناسی است. هوشمندی دیگر این نویسنده- فیلم‌ساز جوان، انتخاب موقعیتی است که می‌تواند نقطه عطف زندگی هرزنی در طول زندگی‌اش محسوب شود؛ مادرشدن. زنی که با پیشینه‌ای به وسعت ذهن همه زنان از بدو تاریخ - که برای خلق و مادرانگی پرورانده شده - در چهارمین ماه حاملگی متوجه می‌شود جنین در شکمش مرده و درواقع همه رویاهای ٣٠،٢٠ سال زندگی و البته آن بار تاریخی، روی دوشش سنگینی می‌کند. این موقعیت بحرانی نهال است؛ زنی که در ابتدای فیلم بدون هیچ مقدمه‌ای با مرگ جنینش مواجه می‌شود و آنچه درام زندگی او را برای بسط‌پیداکردن بر پرده سینما مناسب می‌کند، مسیر متفاوتی است که او برای مواجهه یا به گفته بهتر، مقابله با این بحران پیدا می‌کند که اولین و چه‌بسا آخرین انتخاب هرزنی در این موقعیت نباشد. نکته قابل بحث و کلیدی فیلم‌نامه و طبعا فیلم هم همین بخش است که چرا و به چه دلیل نهال بعد از اینکه دکتر در مطب او را از مرگ جنین در شکمش مطلع می‌کند -دلیل سقط جنین نقص یا ضعفی در نهال یا شوهرش نیست- با شوهر یا مادر یا دوستش تماس نمی‌گیرد؟ بلکه به‌جای شریک‌شدن این بحران با آنها، مسیری خاص را طی می‌کند که ناشی از یک انتخاب است؛ نگه‌داشتن جنین مرده در شکمش با وجود خطری که او را تهدید می‌کند و دست‌زدن به یک‌سری واکنش‌های به ظاهر پراکنده که درواقع یک هدف مشخص را دنبال می‌کنند و آن‌هم انتقام‌گرفتن از همه‌چیز و همه‌کس به‌خصوص نزدیکانش است. باورپذیری چنین رفتاری از سوی قهرمان قصه، به‌خصوص وقتی که قرار است فیلم از لحظه شروع، بحران را به تصویر بکشد و فقط در زمان حال با تداوم بحران بگذرد، از چالش‌های مهم فیلم «پریدن از ارتفاع کم» بوده که نویسنده- فیلم‌ساز تلاش کرده از دیدگاه خود تا جای ممکن به آن بپردازد، اما همچنان جای سؤال و حرف و حدیث‌های جاری درباره فیلم هست. درواقع همین وجه فیلم است که آن را به یک درام روان‌کاوانه و درونی تبدیل می‌کند که بیش از منطق و عقلانیت، حس و حال و همذات‌پنداری با قهرمان قصه را می‌طلبد که طبعا می‌تواند به‌واسطه جنس ارتباط مخاطب با این وضعیت فیلم را به یک درام لغزنده بین حس و منطق یا باور و ناباوری تبدیل کند. نویسنده- فیلم‌ساز تلاش کرده در طی مسیری که برای حرکت نهال طراحی می‌کند و به‌واسطه نوع ارتباط او با شوهر، پدر، مادر، خواهر، دوست، فامیل، مغازه‌دار، تعمیرکار، دکتر و... کدهایی از یک گذشته متزلزل و بی‌ثبات بدهد که او دچار بیماری روحی- روانی بوده و قرص مصرف می‌کرده است. به این ترتیب شرایطی ایجاد کرده تا علامت‌سؤال‌های ذهن کنجکاو مخاطب را با منطق و ادله پاسخ دهد و رفتارهای عجیب‌وغریب نهال تا حدی قابل‌قبول باشد و بخش غیرقابل‌باور رفتارهای او هم به‌واسطه این پیشینه به بیماری مرتبط شده و واجد منطقی در درون درام باشد. نکته همین‌جاست که به نظر می‌آید نویسنده- فیلم‌ساز تکلیفش با بحران نهال و چرایی رفتارهای او روشن نبوده و درواقع اطمینانی از باورپذیری آن نداشته. به همین دلیل با قراردادن این پیشینه روانی، پاسخ منطقی به سؤال‌های احتمالی مخاطب داده درحالی‌که فیلم از سویی دیگر تلاش می‌کند از نهال تصویر یک زن نرمال را ترسیم کند که به‌واسطه قرارگرفتن در بحرانی ناگهانی می‌خواهد به جهان اطرافش که هریک به‌نوعی در این بحران دخیل هستند، واکنش نشان دهد. معلق‌بودن فیلم بین این دو فضا باعث شده نه وجه درونی این بحران و انتقام‌جویی نهال عمق پیدا کند و مخاطب را قلقلک دهد تا بعد از تمام‌شدن فیلم همچنان در ذهنش ادامه پیدا کند، نه پاسخ به‌ظاهر منطقی به علت رفتارهای نهال می‌تواند او را به‌عنوان یک مورد بیمار روحی- روانی باورپذیر کند و این سرگردانی تا پایان فیلم ادامه پیدا می‌کند.

نقدهای مرتبط با این اثر

ابد و یک روز (Life and a Day)
ابد و يك روز" نخستين فيلم سينمايي كارگردان سعيد روستايي است كه بر اساس فيلمنامه اي به قلم خودش به تصوير درآمده است. فيلمساز جواني كه فيلم هاي كوتاه خوش ساختي همچون "از طرف آنها" را در كارنامه دارد كه در نخستين گروه فيلم هاي كوتاه سال 93 در گروه هنر و تجربه به اكران عمومي درآمد. "ابد و يك روز" داستان تلخ خانواده اي از طبقه فرودست است كه از مشكلات عديده رنج مي برند اما هنوز اميد خود را از دست نداده اند، به همين دليل هنوز به اتفاق هاي كوچكي...ادامه مطلب
سحر عصر آزاد
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
از رئیس جمهور پاداش نگیرید! (Do Not Get a Reward from the President)
«از رئیس‌جمهور پاداش نگیرید» قصه آشنای قرارگرفتن یک آدم در موقعیت اشتباهی برای رسیدن به یک تحول است اما با نمونه‌های خوب این الگوی آشنا در کارنامه کارگردانش، فاصله دارد.ادامه مطلب
سحر عصر آزاد
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
اشیاء از آنچه در آیینه می بینید به شما نزدیکترند
«اشياء از آنچه در آينه می‌بينيد به شما نزديكترند» فيلمی است درباره روزمرگی‌های يک زن باردار كه نمی‌تواند مسأله درونی خود را برای مخاطب، با اهميت جلوه دهد.ادامه مطلب

پربازدیدترین نقدها

انگل (Parasite)
   انگل اگرچه نام یک بیماری در دستگاه گوارش بشر است اما نمونه روانی – سینمایی آن را به خوبی از دوربین بونگ جون هو به تماشا نشستم . فیلم ساز در این اثر با نمایش اخلاقیات در چارچوب شرایط و تلطیف آن بنابر سلیقه شخصیت ها یک روند تکاملی در سیر صعودی روان آدمی را شکسته است . از آنجاییکه همه فیلم های هو و مشخصا : «خاطرات قاتل» و «مادر» در کوشش تغییر اخلاقیات به واسطه شرایط و سائق های شخصی دست و پا می زنند ، «انگل» تا به امروز ضعیف ترین نمونه دیده شده...ادامه مطلب
عرشیا برجعلی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پرندگان (The birds)
پس از شصت سال، هنوز مبهوت کننده و نفس گیر. کمتر فیلمی را مخصوصا در ژانر ترسناک میتوان پیدا کرد که حتی برای بار دوم، با وجود اطلاع تام بیننده از وقایع پیش رو، هنوز بتواند او را میخکوب کند. فیلم «پرندگان» هیچکاک شاهکاری است که با جلوه های ویژه اگزجره و به ظاهر پرطمطراق یا افکت های صوتی و موجودات خیالی مخاطب را به هراس نمی کشد، بلکه با چیزی این کار را می کند که شاید کسی فکر ترسیدن از آن را هم نکند!ادامه مطلب
معین رسولی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
عطر: داستان یک قاتل (Perfume: The Story of a Murderer)
عطر،داستان یک قاتل، فیلمی است برگرفته از کتابی با همین نام اثر پاتریک سوسکیند که پرفروش ترین کتاب سال 1985 نیز بوده است.ادامه مطلب
علی رضایی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
دشمن (Enemy)
نیکی و بدی که در نهاد بشر است، شادی و غمی که در قضا و قدر است، با چرخ مکن حواله کاندر ره عقل، چرخ از تو هزار بار بیچاره‌تر است.ادامه مطلب
امیررضا صفائی تبار
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
پوست (skin)
اگر فیلم کوتاه حیوان را دیده باشید فیلم از همان مولفه ها و همان نمادها را دارد. نماد های بومی گرایی فیلم مانند شیر در فیلم می بینیم. بیان تعلیق و کشمکش های عمیق از خصوصیات خوب این فیلم است.ادامه مطلب
پلتفرم (The Platform)
پلتفرم دارای یک جهان بینی استعاره ای ترسیمی از ماهیت بشر است که علیرغم قرارگیری در ژانر وحشت ممکن است ترس آنی برای مخاطب ایجاد نکند اما ترس عمیقِ ادراکی ایجاد می کند که تامل و تفکر ژرفای مضمونی آن ترس را در ضمیر ناخودآگاهِ مخاطبِ عالی بنا می نهد.ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده