مصاحبه با خانم جسيكا وودورث

۴ سال پیش

۴ خرداد ۱۳۹۶

خانم جسيكا وودورث، در جشنواره جهاني فيلم فجر به عنوان داور بخش سينماي سعادت (بخش بين الملل) شركت داشتند و فيلمپادشاه بلژيكي ها هم كه با همراهي آقاي پبتر بروزنس كارگرداني كرده بودند، در بخش جام جهان...

  

خانم جسيكا وودورث، در جشنواره جهاني فيلم فجر به عنوان داور بخش سينماي سعادت (بخش بين الملل) شركت داشتند و فيلمپادشاه بلژيكي ها هم كه با همراهي آقاي پبتر بروزنس كارگرداني كرده بودند، در بخش جام جهان نما (جشنواره جشنواره ها) همين فستيوال نمايش داده شده است. شايد بتوان داستان پادشاه بلژيكيرا مهمترين علت كنجكاوي بيينده براي تماشاي اين فيلم دانست: زمانی که پادشاه بلژیکی‌ها برای دیداری رسمی در استانبول به سر می‌برد، اوضاع در کشورش به هم می‌ریزد. او باید برای حفظ سلطنتش به سرعت به کشور بازگردد. اما طوفانی خورشیدی باعث از کار افتادن سیستم‌های ارتباطی و بسته شدن مرزهای هوایی می‌شود. هیچ هواپیما و تلفنی در دسترس نیست. پادشاه و یارانش با کمک یک فیلمساز بریتانیایی و گروهی از خوانندگان محلی بلغارستانی عبور از مرز به صورت ناشناس را ترتیب می‌دهد. بدین سان سفری حماسی از این سو به آن سوی بالکان آغاز می‌شود که در طول آن پادشاه دنیای واقعی و خود حقیقی‌اش را کشف می‌کند. 

جسيكا وودورث و پبتر بروزنس هنرمندانه و در بستر طنز، روايتي جدي از تاثير گذاري اتفاق رخ داده براي پادشاه در جريان عبور از كشورهاي همسايه بلژيك را به تصوير مي كشند و در خلق اين اثر از تجربيات فيلمسازي و مستند سازي گذشته ي خود استفاده ي زيادي ميكنند. تجربياتي كه در سالهاي اخير براي هر دوي آنها جايگاه هنري قابل قبولي را در دنيا به ارمغان آورده است. از جايزه شير آينده ي جشنواره ونيز سال 2006 (براي فيلم خداك) و حضور يافتن در هفته منتقدان فيلم كن سال 2009 (براي فيلم آلتيپلانو) و حضور در بخش اصلي جشنواره ونيز سال 2012 (براي فيلم فصل پنجم) تا شركت كرده در صدها جشنواره خارجي و داخلي ديگر. 

مسلما بدون پيگيري هاي فروتنانه ي خانم جسيكا وودورثفروتنانه در خصوص فراهم كردن شرايط اين گفتگو بعد از نمايش فيلم در جشنواره، امكان انجام اين گقتگو براي من امكان پذير نبود. اميدوارم اين مصاحبه توانسته باشد به روشن شدن مواضع فيلمسازان فيلم موفق پادشاه بلژيكي كمكي كرده باشد.  

پادشاه بلژيكي ها نگاهي كمدي به سياست روز اروپا و به ويژه بلژيك دارد. فراي ديدگاهي كه در فيلم دنبال كرده ايد و پيش از ساخت اين فيلم رابطه شخصي تان با سياست چطور بود؟

من شهروند بلژيك هستم و در اروپا زندگي ميكنم و هر بلژيكي ضرورتا سياسي فكر و زندگي ميكند چرا كه ما در حال حاظر در شرايط بحران و خطر هستيم.علاوه بر اين و به صورت سمبليك بلژيك يكي از قدرت ها محسوب ميشود و مركز اصلي اتحاديه اروپا و ناتو در اين كشور است و لزوما ما بايد ازنظر كيفيت زندگي در سطح كيفي بالايي قرار داشته باشيم ولي در واقع اينطور نيست.

منظور شما اين است كه اين نزول سطح كيفي زندگي و عدم احساس حس امنيت كافي و انتقادهايي كه به سياست بلژيك داشته ايد باعث ساخت اين فيلم شده است؟ 

ببينيد ما در يك كشور تقلبي زندگي ميكنيم (خنده) چند زبانگي باعث ايجاد مشكلات فرهنگي زيادي در بين مردم ما شده و البته مشكلات مالي اروپا و ناامني هاي داعش و گروه هاي ديگر هم بيشتر به مردم ما آسيب زده. قطعا اين قبيل مسائل بي تاثير در ساخت اين فيلم نبوده است.

منظور شما از مشكلات فرهنگي و چند زبانگي چيست؟

در بلژيك سه حوزه زباني متفاوت وجود دارد: حوزه فلامن ها،حوزه والوني ها و حوزه آلماني زبان ها. اين يعني مردم در كشور من به سه زبان هلندي، فرانسوي و آلماني صحبت ميكنند. اين موضوع هم تاثيرات منفي در سياست ما گذاشته و هم در فرهنگ ما.

با ديدگاهي كه در فيلم نسبت به پادشاه و اداره ي امور كشور داشتيد و گفتگويي كه تا به اينجا انجام داده ايم اين موضوع به ذهن متبادر مي شود كه چندان اعتقادي به نوعي از آگاهي جمعي كه به عنوان احساسات و افكار ملي گرايي مطرح مي شود نداريد.

آن موضوعاتي كه من بيشتر در فيلم قصد نشان دادنشان را دارم مربوط به بخش هاي شمالي بلژيك است كه فلامن ها هستند و افكار و ايده هاي جدايي طلبانه دارند. در جنوب هم از سوي والوني ها اين مسايل وجود دارد ولي آنها به اندازه ي شمالي ها پشتكاري براي اين موضوع ندارند.

و پادشاه چطور؟ رفتارهاي كمدي كه در فيلم در پادشاه ميبينيم چه ميزان به واقعيت نزديك است؟

پادشاه بلژيك اصالتا ريشه ي خانوادگي اتريشي-آلماني دارد. به واقع هم چنين رفتارهاي كمدي در زندگي اين خانواده ها وجود دارد. اما در خانواده هايي با اصالت فرانسوي در بلژيك ما چنين رفتارهاي را نميبينيم.

در فيلم اين تفاوت شيوه ي زندگي بين مردم كشور، هم به صورت اختلاف فرهنگي و هم به صورت اختلاف طبقه اقتصادي نشان داده شده است. اين اختلافات بيشتر به خاطر مشكلات اقتصادي اروپا است و يا به دلايل شيوه ي زندگي مردم؟

درحال حاضر اروپا با موانع زيادي در راه پيشرفت مواجه شده است. از اقدام برخي كشورها در جهت خروج از اتحاديه تا مهاجرت هاي كنترل نشده و تروريسم. ولي همون طور كه در فيلم مي بينيد پادشاه اطلاعي از اين اختلاف طبقاتي ندارد و متوجه اين موضوعات نيست. مردم به دنبال راهي براي زندگي بهتر هستند اما درفيلمميبينيم كه پادشاه در خيالات و روياهاي خودش است.

با اين توصيفات بيشتر از اينكه فيلم را يك كمدي تلخ بدانيم بايد آن را درامي اجتماعي-سياسي فرض كنيم.

بله. فيلم در عين خلق لحظات و حرفهاي كميك، فضاي تاريك و تلخي دارد.اصلا كمدي و تراژدي فاصله بسيار باريكي باهم دارند و در واقع همسايه هم هستند.

عكس العمل مردم در سينما نسبت به صحنه هاي كمدي فيلم بسيار جالب بود. اين لحظات توانسته بود بيننده را براي دقايقي به خنده وادار كند. به نظرشما اين لحظات ميتواند كمكي در جهت فهم بهتر مطالب مهم سياسي – اجتماعي كه در فيلم وجود دارد باشد؟

من خيلي خوشحالم كه اين سكانس ها توانسته مخاطب را بخنداند. ما اين فيلم را براي مخاطب جهاني ساخته ايم و در زمان ساخت فيلم به عوامل گفته ام كه اين فيلم كمدي نيست و فيلم را جدي بگيريد. اما معتقدم كه اين لحظات كمدي توانسته به انتقال مفاهيم كمك كند. شادي توانايي ايجاد اتحاد را دارد ولي غم ها خصوصي هستند و انسان در خلوت اشك مي ريزد. من سه فيلم ناراحت كننده ساخته ام ولي اكنون به اين نتيجه رسيده ام كه اين شيوه بهترين روش فيلم سازي است.

در فيلم شاهد تغييرات رفتار و خلق و خوي پادشاه هستيم. اين تحول در طول فيلم رخداده و روند اين تغييرات نيز به طور دقيق در فيلم نمايش داده شده است. آيا شما با اين نشان دادن چنين پاياني قصد ارايه راه حلي در خصوص حل مشكلات جاري بلژيك داريد؟

همان طور كه ديديد در طول فيلم پادشاه از انساني آرام و كم حرف و منزوي به انساني زنده و صاحب فكر تبديل مي شود و از درون دچار تحول مي شود. سوال شما باعث كه براي اولين بار داستان قسمت دوم فيلمم را هم بگويم(خنده) در قسمت دوم همين فيلم پادشاه در راه كشورش است و با ليموزين در بين سربازان رفته است و نام اين فيلم هم پادشاه پابرهنه ها است.

قبل از ساخت پادشاه بلژيكي ها فيلم هاي سفر به اروپا و بازگشت هيتلر را ديده بوديد؟

نه. در مورد بازگشت هيتلر در آلمان چيزهايي شنيده بودم ولي متاسفانه هيچ كدامشان را نديده بودم.

موسيقي اختصاصي براي فيلم ساخته نشده است. از موتيف هاي چند خطي قديمي و چند ملودي مشهور با وارياسيون جديد در فيلم استفاده كرديد.علتي براي اين كار داشتيد؟

موسيقي هايي كه در فيلم استفاده كرديم آهنگ هاي خاطره انگيزي هستند كه اروپايي ها با آنها خاطره دارند و به شدت آنها را دوست دارند و چون ريشه اروپايي دارند از آنها بهره بردم.

شما قبلا مستند ساز بوده ايد و در استوديوي فيلم سازي شما هم همچنان فيلمهاي مستند ساخته مي شود. در اين فيلم، بيشترين نگاه به اتفاقات، از ديد دوربين شخصي شخصيتي به نام دانكن لويد كه مستند ساز تشريفات هست انجام مي شود. دوست داشتيد فيلم بلندي هم كه مي سازيد وام دار سينماي مستند باشد؟

من اين ايده را داشتم كه شخصيت دانكن يك شكل توسعه يافته از من و پيتر است. اينكه چه فيلمي را ميخواهيم ضبط كنيم؟چطور اين كار را ميخواهيم انجام دهيم؟ و چگونه ميخواهيم فيلم را به پايان برسانيم؟ در فيلمي ديالوگي وجود دارد كه از پادشاه پرسيده آيا ما بايد نيمه هاي روشن ماه تاريك را ببينيم؟ اين جمله در واقع وضعيت مستند سازي است. يعني بعضي از مستندها بايد ساخته شوند و بعضي هاي ديگر نه! 

پس امكاني وجود دارد كه شما در جهت يافتن پاسخي به اين سوالات مجدد به سراغ مستند سازي برويد؟

نه. به شكل موضوعي ديگر قصد مستند سازي را ندارم. البته اين كاملا شخصي است و ارتباطي به موضوعات فيلم اخيرم ندارد.


پربازدیدترین مقاله‌ها

یک سال پس از نخستین نمایش فیلم ورود قطار به ایستگاه در فرانسه، این فیلم به عنوان اولین فیلم سینمایی در ترکیه به نمایش در آمد. تاریخ سینمای ترک را می‌توان به ۷ دوره متفاوت تقسیم کرد: ۱.سال‌های بین...ادامه مطلب
حسان درویشی
امتیاز منتقد به فیلم / ۱۰
   نقد نعمت است و هیچ جامعه پیشرفته ای از نقد بی نیاز نیست (بهزاد عشقی / مجله فیلم امروز شماره چهار)  در یک نقد خوب منتقد می بایست حقیقت را الویت قرار دهد تا حقی ضایع نشود باید فرای احساساتش بی...ادامه مطلب
   چهارراه نمایشنامه تازه ای از بهرام بیضایی که توسط انتشارات روشنگران و مطالعات زنان وارد بازار کتاب شده است ، اثری جاودانه از شکسپیر ایران است که انتقاد اجتماعی را دستخوش احساس و خاطرات گمشده می...ادامه مطلب

نظرهای منتشر شده